Hoạt động tách công ty ngoài những ưu điểm như tái cơ cấu hoạt động và mở rộng thị trường để phát triển kinh doanh, thì cũng tồn tại nhiều hạn chế, việc nhận diện đầy đủ những hạn chế khi tách công ty là điều bắt buộc. Để việc tách công ty tránh sai lầm về pháp lý và nhằm đảm bảo ổn định tài chính, nhân sự và uy tín doanh nghiệp. Ban giám đốc công ty/ chủ Doanh nghiệp cần nắm bắt và nhận diện các hạn chế khi tách công ty.
Tách công ty là gì?
Theo Điều 199 Luật Doanh nghiệp 2020, thì “Tách công ty” là:
“Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần có thể tách bằng cách chuyển một phần tài sản, quyền, nghĩa vụ, thành viên, cổ đông của công ty hiện có (sau đây gọi là công ty bị tách) để thành lập một hoặc một số công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần mới (sau đây gọi là công ty được tách) mà không chấm dứt tồn tại của công ty bị tách.
Công ty bị tách phải đăng ký thay đổi vốn điều lệ, số lượng thành viên, cổ đông tương ứng với phần vốn góp, cổ phần và số lượng thành viên, cổ đông giảm xuống (nếu có); đồng thời đăng ký doanh nghiệp đối với các công ty được tách.”
Thủ tục tách công ty như thế nào?
Theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 thì thủ tục tách công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần được quy định như sau:
– Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc Đại hội đồng cổ đông của công ty bị tách thông qua nghị quyết, quyết định tách công ty theo quy định của Luật này và Điều lệ công ty. Nghị quyết, quyết định tách công ty phải gồm các nội dung chủ yếu sau: tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty bị tách; tên công ty được tách sẽ thành lập; phương án sử dụng lao động; cách thức tách công ty; giá trị tài sản, quyền và nghĩa vụ được chuyển từ công ty bị tách sang công ty được tách; thời hạn thực hiện tách công ty. Nghị quyết, quyết định tách công ty phải được gửi đến tất cả chủ nợ và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ra quyết định hoặc thông qua nghị quyết;
– Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc cổ đông của công ty được tách thông qua Điều lệ, bầu hoặc bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và tiến hành đăng ký doanh nghiệp theo quy định của Luật này.
Sau khi đăng ký doanh nghiệp, công ty bị tách và công ty được tách phải cùng liên đới chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ, các khoản nợ chưa thanh toán, hợp đồng lao động và nghĩa vụ tài sản khác của công ty bị tách, trừ trường hợp công ty bị tách, công ty được tách, chủ nợ, khách hàng và người lao động của công ty bị tách có thỏa thuận khác. Các công ty được tách đương nhiên kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp được phân chia theo nghị quyết, quyết định tách công ty.
Như vậy, sau khi tách, công ty ban đầu vẫn tồn tại, và công ty mới được tách ra sẽ trở thành pháp nhân độc lập.Và chính sự độc lập này lại kéo theo hàng loạt vấn đề phức tạp về tài chính, quản trị, pháp lý và nhân sự, nếu quá trình chuẩn bị không kỹ lưỡng. Cụ thể, hạn chế khi tách công ty có thể bao gồm những vấn đề sau:
Hạn chế khi tách công ty về tài chính và nghĩa vụ kế toán: Tách công ty đồng nghĩa với việc phân tách tài sản, công nợ, và sổ sách kế toán. Nếu không có sự giám sát chặt chẽ của phòng Tài chính – Kế toán và đơn vị tư vấn, hậu quả có thể xảy ra là:
– Chênh lệch số liệu giữa công ty cũ và mới;
– Kê khai sai doanh thu hoặc nghĩa vụ thuế;
– Phát sinh trách nhiệm liên đới về nợ và hợp đồng…vv,
Ví dụ: Công ty CP Xây dựng M. (TP.HCM) tách bộ phận bất động sản ra thành công ty mới. Do không hạch toán riêng doanh thu trước khi tách, cả hai công ty cùng kê khai một phần doanh thu. Cơ quan thuế truy thu và phạt hơn 3 tỷ đồng.
Chú ý: Trước khi tách, doanh nghiệp phải hoàn thành việc chốt sổ kế toán, xác định giá trị tài sản, công nợ và vốn chủ sở hữu rõ ràng, có biên bản kiểm toán xác nhận.
Hạn chế về thuế và nghĩa vụ với Nhà nước: Theo Luật Thuế Thu nhập Doanh nghiệp thì việc tách công ty được xem là chuyển giao tài sản, do đó có thể phát sinh các khoản thuế như:
– Thuế chuyển nhượng;
– Thuế GTGT;
– Thuế thu nhập doanh nghiệp từ chênh lệch tài sản;
– Doanh nghiệp định giá tài sản không chuẩn xác dễ bị truy thu hoặc xử phạt;
– Nếu không làm quyết toán thuế triệt để, công ty mới có thể phải kế thừa nợ thuế của công ty cũ.
Ví dụ: Công ty GAV tách mảng sản xuất khuôn ép nhựa để lập công ty mới. Họ tự định giá tài sản thấp hơn 40% so với giá thị trường nhằm giảm thuế. Sau kiểm tra, cơ quan thuế truy thu và xử phạt 1,2 tỷ đồng.
Chú ý: Không nên tách công ty khi chưa hoàn tất quyết toán thuế và kiểm toán nội bộ. Phải lập báo cáo tài chính độc lập cho phần tài sản được chuyển giao.
Hạn chế về nhân sự và quan hệ lao động. Theo Bộ luật Lao động 2019, người lao động có quyền được bảo lưu hợp đồng, thâm niên và quyền lợi BHXH khi công ty chia, tách, sáp nhập và hợp nhất. Do vậy, khi tách công ty, việc chuyển giao người lao động là khâu rất nhạy cảm. Một sô thiếu xót thường gặp trên thực tế:
– Không thông báo sớm cho người lao động;
– Không lập danh sách chuyển đơn vị công tác;
– Chậm làm hồ sơ BHXH khiến người lao động khiếu nại.
Vì vậy, để tránh thiếu xót, sai lầm trong quan hệ với người lao động thì Phòng Nhân sự cần lập kế hoạch truyền thông nội bộ sớm, lập danh sách người lao động chuyển đơn vị công tác mới. Ngoài ra, cũng thông báo rõ quyền lợi, và ký phụ lục hợp đồng mới trước khi tách chính thức.
Hạn chế về đất đai và tài sản gắn liền với đất: Theo Luật Đất đai 2023, mọi quyền sử dụng đất được chuyển trong quá trình tách công ty đều phải đăng ký biến động và được phê duyệt. Nếu bỏ qua bước này, công ty mới sẽ không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và không đủ điều kiện vay vốn ngân hàng.
Những hạn chế khi tách công ty nêu trên hoàn toàn có thể khắc phục được nếu Ban lãnh đạo doanh nghiệp chuẩn bị tốt các công việc sau:
– Thành lập Tổ công tác Tách công ty gồm các bộ phận: Pháp chế, Kế toán, Nhân sự, Đầu tư và Đất đai;
– Tham vấn đơn vị tư vấn pháp lý chuyên nghiệp để kiểm soát toàn bộ quy trình;
– Lập đề án tách chi tiết, bao gồm:
+/ Danh mục tài sản, công nợ, vốn và hợp đồng được chuyển;
+/ Kế hoạch nhân sự và BHXH;
+/ Hồ sơ đất đai, tài sản cố định;
+/ Kế hoạch thuế và báo cáo tài chính tách biệt.
– Truyền thông nội bộ rõ ràng, tránh gây hiểu lầm hoặc hoang mang trong tập thể nhân viên.
– Thực hiện kiểm toán sau tách để đảm bảo minh bạch và củng cố niềm tin đối tác.
Chỉ khi mọi bước đi được chuẩn bị kỹ, Doanh nghiệp mới đảm bảo rằng việc tách công ty sẽ giúp Doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ hơn – chứ không phải tự tạo ra một đối thủ cạnh tranh mới.
Trên đây, là một số hạn chế, vướng mắc thường gặp khi tách công ty, để tìm hiểu thêm các nội dung pháp lý khác có liên quan đề nghị Quý khách hàng tham khảo tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
