Chuyển đất vườn sang đất ở năm 2026 như thế nào? Bài viết dưới đây, Luật Duy Hưng cập nhật đầy đủ điều kiện, thủ tục, chi phí và các mốc thời gian quan trọng người dân cần nắm khi chuyển đất vườn sang đất ở năm 2026, có trích dẫn căn cứ pháp luật cụ thể.
Đất vườn có được chuyển sang đất ở không?
Luật Đất đai 2024 không còn quy định riêng loại “đất vườn” như trước mà xếp vào nhóm đất nông nghiệp, gồm đất trồng cây lâu năm hoặc đất trồng cây hàng năm khác, tùy hiện trạng sử dụng thực tế. Việc chuyển đất nông nghiệp (bao gồm đất vườn) sang đất ở là một trong các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, theo quy định tại khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024.
Điều kiện chuyển đất vườn sang đất ở năm 2026
Theo Điều 116 và Điều 122 Luật Đất đai 2024, việc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất vườn sang đất ở đối với hộ gia đình, cá nhân phải căn cứ vào:
Kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện đã được phê duyệt (hoặc quy hoạch chung, quy hoạch phân khu theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn) — nghĩa là thửa đất phải nằm trong khu vực được quy hoạch là đất ở;
Nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong đơn xin chuyển mục đích sử dụng đất;
Người sử dụng đất không vi phạm pháp luật về đất đai, hoặc nếu có vi phạm thì đã chấp hành xong quyết định, bản án đã có hiệu lực pháp luật.
Riêng đối với đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất, việc chuyển mục đích sang mục đích khác chỉ được thực hiện sau khi có Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, theo Điều 116 Luật Đất đai 2024 — quy định này ít áp dụng với đất vườn thông thường nhưng cần lưu ý nếu đất có nguồn gốc từ đất trồng lúa.
Thẩm quyền giải quyết
Theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP (điểm m khoản 1 Điều 5), thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với cá nhân trước đây thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện nay đã được chuyển giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện, phù hợp với việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã) đang được triển khai.
Như vậy, từ năm 2026, hộ gia đình, cá nhân muốn chuyển đất vườn sang đất ở sẽ nộp hồ sơ và nhận quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất tại UBND cấp xã/phường nơi có đất, thay vì UBND cấp huyện như trước đây.
Thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất vườn sang đất ở
Theo Điều 227 Luật Đất đai 2024, trình tự thực hiện gồm các bước:
- Nộp hồ sơ đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất tại bộ phận một cửa (UBND cấp xã);
- Cơ quan có chức năng quản lý đất đai kiểm tra điều kiện chuyển mục đích sử dụng đất; nếu hồ sơ chưa đầy đủ, hướng dẫn người sử dụng đất bổ sung;
- Lập hồ sơ trình cấp có thẩm quyền (Chủ tịch UBND cấp xã theo phân cấp 2026) ban hành quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất;
- Người sử dụng đất thực hiện nghĩa vụ tài chính (tiền sử dụng đất, lệ phí trước bạ, phí thẩm định hồ sơ…) theo thông báo của cơ quan thuế;
- Cơ quan đăng ký đất đai cập nhật, chỉnh lý vào hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (nếu có nhu cầu).
Hồ sơ cần chuẩn bị: Đơn xin chuyển mục đích sử dụng đất (theo Mẫu số 01, Phụ lục II ban hành kèm Nghị định 151/2025/NĐ-CP, được bổ sung bởi Nghị định 226/2025/NĐ-CP); Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; giấy tờ tùy thân của người sử dụng đất.
Lưu ý thực tế: Nhiều địa phương yêu cầu chuyển mục đích toàn bộ diện tích thửa đất ghi trên Giấy chứng nhận, kể cả khi người dân chỉ có nhu cầu chuyển một phần diện tích. Người dân nên xin xác nhận rõ về vấn đề này tại bộ phận một cửa trước khi nộp hồ sơ để tránh phát sinh chi phí ngoài dự kiến.
Khi chuyển mục đích sử dụng đất, người sử dụng đất thường phải nộp 4 khoản: tiền sử dụng đất, lệ phí trước bạ, phí thẩm định hồ sơ, lệ phí cấp Giấy chứng nhận. Trong đó, tiền sử dụng đất là khoản chiếm tỷ trọng lớn nhất.
Cách tính tiền sử dụng đất
Theo Điều 8 Nghị định 103/2024/NĐ-CP, tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích được tính theo công thức:
Tiền sử dụng đất phải nộp = Tiền sử dụng đất của loại đất sau khi chuyển (đất ở) − Tiền sử dụng đất/tiền thuê đất của loại đất nông nghiệp trước khi chuyển (nếu có)
Trong đó, tiền sử dụng đất của đất ở được tính theo bảng giá đất tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, theo quy định của Luật Đất đai 2024.
Lưu ý: Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 (có hiệu lực từ 01/01/2026, riêng điểm b khoản 3 Điều 12 có hiệu lực từ 11/12/2025), quy định một số cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai. Theo đó, đối với đất vườn, ao, đất nông nghiệp có nguồn gốc gắn liền với đất ở đáp ứng điều kiện cụ thể, người dân chỉ phải nộp khoảng 30–50% mức chênh lệch tiền sử dụng đất, thay vì 100% như quy định trước đây tại Luật Đất đai 2024. Chính phủ đã ban hành Nghị định 49/2026/NĐ-CP và Nghị định 50/2026/NĐ-CP (cùng ngày 31/01/2026) để hướng dẫn chi tiết việc thi hành Nghị quyết này, trong đó một số trường hợp đủ điều kiện có thể được giảm tới khoảng 70% so với mức tính theo quy định cũ.
Trường hợp hộ gia đình, cá nhân đã nộp tiền sử dụng đất ở mức 100% chênh lệch trước khi có chính sách mới vẫn có quyền đề nghị tính lại theo mức ưu đãi và được hoàn trả phần chênh lệch (trừ vào nghĩa vụ tài chính khác hoặc hoàn trả bằng tiền nếu không còn nghĩa vụ tài chính nào khác).
Theo hướng dẫn triển khai tại một số địa phương (ví dụ TP. Hà Nội), hộ gia đình, cá nhân muốn đề nghị tính hoặc tính lại tiền sử dụng đất theo chính sách ưu đãi mới phải nộp văn bản đề nghị đến bộ phận một cửa liên thông chậm nhất trước ngày 01/01/2027; cơ quan thuế sẽ không xử lý đối với hồ sơ nộp sau mốc thời gian này. Người dân nên chủ động liên hệ UBND cấp xã hoặc cơ quan thuế nơi có đất để được hướng dẫn cụ thể theo quy định áp dụng tại từng địa phương.
Bảng so sánh điểm mới 2026 so với trước đây
| Nội dung | Trước 2026 | Từ 2026 |
|---|---|---|
| Thẩm quyền cho phép chuyển mục đích | UBND cấp huyện | Chủ tịch UBND cấp xã (theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP) |
| Mức tiền sử dụng đất phải nộp (đất vườn, ao có nguồn gốc đất ở) | 100% mức chênh lệch | 30–50% (một số trường hợp có thể thấp hơn) theo Nghị quyết 254/2025/QH15 |
| Căn cứ điều kiện tách thửa | Theo quy định địa phương trước đó | Nới lỏng hơn: chỉ cần có lối đi kết nối với đường giao thông công cộng hoặc được chủ đất liền kề cho phép đi qua |
| Cơ quan cấp Giấy chứng nhận | UBND cấp huyện/Văn phòng đăng ký đất đai | Chủ tịch UBND cấp xã được trao thẩm quyền cấp sổ đỏ trong một số trường hợp |
Khuyến nghị:
- Trước khi nộp hồ sơ, nên xác nhận rõ tại UBND cấp xã về việc thửa đất có phù hợp quy hoạch sử dụng đất là đất ở hay không, tránh trường hợp bị từ chối hồ sơ do không phù hợp quy hoạch;
- Nếu đã từng nộp tiền sử dụng đất ở mức cao trước khi có Nghị quyết 254/2025/QH15, nên rà soát và làm thủ tục đề nghị tính lại trước hạn chót quy định tại địa phương để không mất quyền lợi được hoàn trả chênh lệch;
- Với trường hợp chỉ muốn chuyển một phần diện tích, cần trao đổi rõ với cơ quan tiếp nhận hồ sơ về khả năng chuyển một phần, tránh phát sinh nghĩa vụ tài chính cho toàn bộ diện tích không cần thiết;
- Nên có luật sư hoặc người có chuyên môn hỗ trợ rà soát hồ sơ, tính toán chi phí trước khi nộp, đặc biệt với các thửa đất có diện tích lớn hoặc giá trị cao.
Trên đây là bài viết: Chuyển đất vườn sang đất ở năm 2026 như thế nào? Để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực đất đai. Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!
Trân trọng./.










