Đất nông nghiệp cùng thửa với đất ở có được chuyển sang đất ở không? Bài viết dưới đây, Luật Duy Hưng sẽ phân tích cụ thể căn cứ pháp lý, điều kiện, thẩm quyền và trình tự thủ tục theo quy định mới nhất hiện hành.
Đất nông nghiệp cùng thửa với đất ở là gì?
Đây là trường hợp trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) của một thửa đất thể hiện đồng thời nhiều mục đích sử dụng: một phần diện tích được ghi nhận là đất ở (ONT/ODT), phần còn lại được ghi nhận là đất nông nghiệp (thường là đất trồng cây lâu năm – CLN, đất trồng cây hằng năm khác – BHK, hoặc đất nuôi trồng thủy sản – NTS, thường gọi chung là đất vườn, ao).
Theo khoản 1 Điều 5 Nghị định 102/2024/NĐ-CP, đất ở là đất làm nhà ở và các mục đích khác phục vụ cho đời sống trong cùng một thửa đất, nên phần diện tích còn lại chưa được công nhận đất ở vẫn giữ nguyên là đất nông nghiệp cho đến khi được xử lý theo một trong hai hướng dưới đây.
Đất nông nghiệp cùng thửa với đất ở có được chuyển sang đất ở không?
Câu trả lời là có, nhưng cần phân biệt rõ hai trường hợp khác nhau về bản chất pháp lý, vì cách xử lý và nghĩa vụ tài chính hoàn toàn khác nhau.
Trường hợp 1: Đất vườn, ao đã đủ điều kiện được công nhận là đất ở theo Điều 141 Luật Đất đai 2024
Nếu thửa đất được hình thành và sử dụng ổn định từ trước các mốc thời gian pháp luật quy định (trước ngày 18/12/1980, từ 18/12/1980 đến trước 15/10/1993, hoặc từ 15/10/1993 đến trước ngày Luật Đất đai 2024 có hiệu lực), có giấy tờ hợp lệ về quyền sử dụng đất nhưng Giấy chứng nhận đã cấp trước đây chưa xác định rõ diện tích đất ở trong thửa đất có vườn, ao, thì đây không phải là thủ tục “chuyển mục đích sử dụng đất” theo nghĩa thông thường. Trường hợp này được xử lý theo cơ chế xác định lại diện tích đất ở quy định tại khoản 5, khoản 6 Điều 141 Luật Đất đai 2024, và về nguyên tắc không phải nộp tiền sử dụng đất đối với phần diện tích được xác định là đất ở trong hạn mức, trừ trường hợp đã chuyển nhượng một phần hoặc bị thu hồi.
Trường hợp 2: Đất nông nghiệp thực sự trong cùng thửa, chưa từng được công nhận là đất ở
Đây là trường hợp phổ biến hơn: phần diện tích đất nông nghiệp trong thửa chưa từng có giấy tờ công nhận là đất ở, người sử dụng đất muốn chuyển hẳn mục đích sử dụng sang đất ở để xây dựng nhà ở, công trình phục vụ đời sống. Trường hợp này bắt buộc phải thực hiện thủ tục xin phép chuyển mục đích sử dụng đất và phải thực hiện nghĩa vụ tài chính (nộp tiền sử dụng đất) theo quy định.
Căn cứ pháp lý cụ thể: theo khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai 2024, căn cứ để cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp trong khu dân cư, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở sang đất ở đối với hộ gia đình, cá nhân là quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đồng thời, theo điểm b khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024, việc chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp (bao gồm đất ở) thuộc trường hợp phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, không được tự ý chuyển đổi.
Điều kiện để được chuyển mục đích sử dụng đất
Để được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận cho chuyển đất nông nghiệp cùng thửa với đất ở sang đất ở, cần đáp ứng các điều kiện cơ bản sau:
- Phần diện tích đất nông nghiệp phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung, quy hoạch phân khu đã được phê duyệt (khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai 2024);
- Thửa đất không thuộc trường hợp đang có tranh chấp, không bị kê biên để bảo đảm thi hành án, không thuộc quy hoạch thu hồi đã có thông báo;
- Người sử dụng đất có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ hợp lệ theo Điều 137 Luật Đất đai 2024;
- Có nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong đơn xin chuyển mục đích sử dụng đất.
Thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất
Trước ngày 01/7/2025, thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân thuộc UBND cấp huyện, theo Điều 123 Luật Đất đai 2024.
Tuy nhiên, kể từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP, thẩm quyền này đã được chuyển giao cho Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện đối với cá nhân, hộ gia đình (điểm m khoản 1 Điều 5, điểm a và điểm d khoản 3 Điều 10 Nghị định 151/2025/NĐ-CP).
Vì vậy, hồ sơ xin chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp cùng thửa sang đất ở của cá nhân hiện nay nộp và được giải quyết tại UBND cấp xã nơi có đất, không còn phải qua cấp huyện như trước.
Trình tự, thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất
Theo Điều 227 Luật Đất đai 2024, trình tự thủ tục thực hiện như sau:
- Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi có đất, gồm: đơn đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; giấy tờ tùy thân; các tài liệu liên quan khác (nếu có).
- Kiểm tra điều kiện chuyển mục đích: Cơ quan có chức năng quản lý đất đai kiểm tra hồ sơ, sự phù hợp với quy hoạch sử dụng đất; nếu hồ sơ chưa đầy đủ thì hướng dẫn bổ sung.
- Lập hồ sơ trình cấp có thẩm quyền ban hành quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; đồng thời xác định giá đất để tính tiền sử dụng đất theo bảng giá đất hoặc giá đất cụ thể tùy trường hợp.
- Thực hiện nghĩa vụ tài chính (nộp tiền sử dụng đất) theo thông báo của cơ quan thuế, sau đó được cập nhật, chỉnh lý hồ sơ địa chính và nhận lại Giấy chứng nhận đã ghi nhận mục đích sử dụng đất mới.
Nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất
Khi chuyển đất nông nghiệp cùng thửa sang đất ở theo diện phải xin phép (Trường hợp 2), người sử dụng đất phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định tại Nghị định 103/2024/NĐ-CP về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Mức tiền sử dụng đất được tính trên cơ sở chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích, nhân với diện tích được chuyển. Ngược lại, đối với Trường hợp 1 (xác định lại diện tích đất ở theo Điều 141 Luật Đất đai 2024), về nguyên tắc người sử dụng đất không phải nộp tiền sử dụng đất cho phần diện tích trong hạn mức công nhận đất ở.
Bảng so sánh 2 trường hợp
| Tiêu chí | Xác định lại diện tích đất ở (Điều 141) | Chuyển mục đích sử dụng đất (khoản 5 Điều 116) |
|---|---|---|
| Áp dụng khi nào | Đất vườn, ao có giấy tờ hợp lệ, sử dụng ổn định trước các mốc thời gian luật định, sổ chưa ghi rõ diện tích đất ở | Đất nông nghiệp chưa từng được công nhận là đất ở, có nhu cầu chuyển hẳn sang đất ở |
| Căn cứ pháp lý | Khoản 5, khoản 6 Điều 141 Luật Đất đai 2024 | Khoản 5 Điều 116; điểm b khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024 |
| Có phải xin phép không | Không, chỉ xác định lại và cấp lại/điều chỉnh Giấy chứng nhận | Có, phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép |
| Nghĩa vụ tài chính | Thường không phải nộp tiền sử dụng đất (trong hạn mức) | Phải nộp tiền sử dụng đất theo Nghị định 103/2024/NĐ-CP |
| Cơ quan giải quyết | UBND cấp xã (bộ phận quản lý đất đai) | Chủ tịch UBND cấp xã (theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP) |
Từ thực tiễn tư vấn, Luật Duy Hưng nhận thấy nhiều người dân bị nhầm lẫn giữa hai trường hợp nêu trên, dẫn đến việc nộp hồ sơ sai thủ tục hoặc bị yêu cầu nộp tiền sử dụng đất không cần thiết. Chúng tôi khuyến nghị:
- Trước khi nộp hồ sơ, cần kiểm tra kỹ nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất và các loại giấy tờ đang có để xác định thửa đất thuộc trường hợp “xác định lại diện tích đất ở” hay “chuyển mục đích sử dụng đất”, tránh nộp tiền sử dụng đất sai;
- Nên xin trích lục hoặc bản đồ quy hoạch sử dụng đất tại UBND cấp xã trước khi nộp hồ sơ, để đánh giá khả năng được chấp thuận;
- Với các thửa đất có diện tích lớn, vị trí nằm giáp ranh quy hoạch, nên có luật sư hoặc đơn vị tư vấn hỗ trợ làm việc với cơ quan quản lý đất đai để tránh hồ sơ bị trả lại nhiều lần, kéo dài thời gian.
Trên đây là bài viết: Đất nông nghiệp cùng thửa với đất ở có được chuyển sang đất ở không? Để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực đất đai. Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!
Trân trọng./.






