Ngày nay, xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu và rộng. Đó cũng là một trong lý do nảy sinh các vấn đề tranh chấp trong hoạt động thương mại ngày càng gia tăng. Việc phân loại, lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp cũng là xu hướng được tìm hiểu và đặt nhiều câu hỏi. Bài viết dưới đây của Luật Duy Hưng sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tranh chấp thương mại là gì? Đặc điểm và cách thức giải quyết ra sao.
Tranh chấp thương mại là gì?
Tranh chấp thương mại được hiểu là các phát sinh mâu thuẫn, bất đồng về quyền và nghĩa vụ giữa các chủ thể với nhau trong hoạt động kinh doanh thương mại mà trong đó có một bên có thực hiện hoạt động kinh doanh thương mại. Theo Luật thương mại quy định:“Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác” (Khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại).
Đặc điểm tranh chấp thương mại
Chủ thể trong tranh chấp thương mại chủ yếu là thương nhân
Chủ thể trong tranh chấp thương mại là các thương nhân với nhau hoặc giữa thương nhân với bên không phải là thương nhân. Theo đó, tranh chấp được coi là tranh chấp thương mại khi có ít nhất một bên trong quan hệ tranh chấp là thương nhân. Bên cạnh đó cũng có một số trường hợp, các cá nhân tổ chức khác cũng có thể là chủ thể của tranh chấp thương mại như: giữa công ty – thành viên trong công ty; giữa các thành viên công ty với nhau có liên quan đến hoạt động, giải thể, sáp nhập công ty…
Căn cứ phát sinh tranh chấp thương mại
Căn cứ phát sinh tranh chấp thương mại là do một trong các bên có hành vi vi phạm trong quan hệ thương mại hoặc có hành vi vi phạm pháp luật. Do đó, đặc điểm chung trong tranh chấp thương mại là những xung đột về quyền, nghĩa vụ của các bên trong hoạt động thương mại làm ảnh hưởng trực tiếp tới lợi ích kinh tế của các bên. Một số quan hệ tranh chấp thương mại đặc thù có thể kể đến như sau:
Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động: mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ; cho thuê, cho thuê mua, xây dựng, vận chuyển hàng hóa, gia công, ủy quyền, mua bán trái phiếu, cổ phiếu, đầu tư tài chính, ngân hàng, hợp tác, liên kết kinh doanh,…
Tranh chấp giữa các bên phát sinh liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ giữa cá nhân, tổ chức với nhau và đều có mục đích lợi nhuận.
Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động kinh doanh khác,…
Phân biệt án kinh doanh thương mại với án dân sự
Tất cả các tranh chấp kinh doanh thương mại hay dân sự đều thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Nhưng để phân biệt trường hợp nào là vụ án dân sự, trường hợp nào là vụ án kinh doanh thương mại cần dựa vào các tiêu chí sau đây:
+/ Đối với án Kinh doanh thương mại phải căn cứ vào mục đích lợi nhuận của việc vay tiền; không bắt buộc cá nhân, hộ gia đình phải có Đăng ký kinh doanh(NQ số 01/2005/NQ-HĐTP ngày 31-3-2005 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao).
+/ Chỉ cần xác định có mục đích lợi nhuận khi xác lập quan hệ vay mà không phụ thuộc vào kết quả có lợi nhuận hay không có lợi nhuận.
+/ Nếu chỉ vay tiêu dùng (hoặc vay thuộc diện xóa đói giảm nghèo) thì đó là tranh chấp dân sự
Các phương thức giải quyết tranh chấp thương mại
Hiện nay, tranh chấp thương mại được giải quyết bằng những phương thức như: hòa giải, thương lượng, trọng tài thương mại và tòa án. Tùy thuộc vào mỗi phương thức sẽ có sự khác nhau về tính chất pháp lý, nội dung của thủ tục và trình tự tiến hành.
Giải quyết thông qua thương lượng
Là phương thức được các bên tranh chấp lựa chọn trước tiên và trong thực tiễn phần lớn các tranh chấp trong kinh doanh, thương mại được giải quyết bằng phương thức này. Nhà nước khuyến khích các bên áp dụng phương thức tự thương lượng để giải quyết các tranh chấp trên nguyên tắc tôn trọng quyền thỏa thuận của các bên. Ngoài ra, khi giải quyết tranh chấp thương mại bằng thương lượng các bên cũng có thể nhờ tới sự hỗ trợ của luật sư để được phân tích các cơ sở pháp lý và đưa ra các ý kiến tư vấn pháp lý để các bên hiểu rõ và thấy đươc quyền và trách nhiệm của mình nhằm tìm hướng giải quyết cũng như dung hòa được quyền và nghĩa vụ giữa các bên.
Giải quyết thông qua hòa giải
Hòa giải là các bên tranh chấp thông qua bên trung gian (Hòa giải viên/ trung tâm hòa giải) cùng nhau bàn bạc, thỏa thuận để đi đến thống nhất một phương án giải quyết bất đồng giữa họ và tự nguyện thực hiện phương án đã thỏa thuận qua hòa giải.
Ưu điểm:
– Thủ tục hòa giải được tiến hành nhanh gọn, giảm được chi phí
– Các bên có quyền tự định đoạt để lựa chọn địa điểm tiến hành hòa giải cũng như người làm trung gian hòa giải.
– Không bị gò bó về mặt thời gian như khi thủ tục tố tụng tại tòa án.
– Hòa giải mang tính thân thiện nhằm mục đích giữ gìn và phát triển các mối quan hệ kinh doanh.
– Hòa giải mong muốn sao cho các bên không có bên nào bị thua cuộc, không dẫn đến tình trạng đối đầu,…
Giải quyết thông qua Trọng tài
Phương thức giải quyết không thể thiếu khi nền kinh tế thị trường đang và đang ngày càng phát triển đó là giải quyết bằng trọng tài. Đây là hình thức giải quyết thông qua hoạt động của hội đồng trọng tài hoặc trọng tài viên với tư cách là bên thứ ba độc lập. Mục đích nhằm để giải quyết mâu thuẫn bằng việc đưa ra phán quyết có tính bắt buộc mà các bên phải thi hành.
Giải quyết thông qua Tòa án
Đây là phương thức giải quyết tranh chấp mà các bên thông qua cơ quan tiến hành tố tụng để giải quyết.
Ưu điểm:
– Do là cơ quan xét xử của Nhà nước nên các phán quyết của tòa án mang tính cưỡng chế cao.
– Nếu không chấp hành sẽ bị cưỡng chế. Vì thế, khi đã đưa ra tòa án thì quyền lợi của người thắng kiện luôn được đảm bảo nếu như bên thua kiện có tài sản để thi hành án.
Nhược điểm:
– Thủ tục tại tòa án bị thiếu tính linh hoạt do đã được pháp luật quy định trước đó.
– Nguyên tắc xét xử công khai của tòa án là nguyên tắc được coi là tiến bộ, mang tính chất răn re. Nhưng mặt khác đôi khi lại là cản trở đối với doanh nhân khi những bí mật kinh doanh bị tiết lộ.
Vì vậy mà hình thức giải quyết này ít được các thương nhân lựa chọn. Đây là phương thức cuối cùng được chọn khi các phương thức hòa giải, thương lượng, trọng tài không đem lại hiệu quả.
Để tìm hiểu thêm các vấn đề liên quan đến vấn đề giải quyết tranh chấp thương mại. Mời bạn đọc tham khảo các bài viết khác Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
