TIỀN SỬ DỤNG ĐẤT KHI CHUYỂN ĐẤT NÔNG NGHIỆP SANG ĐẤT Ở 2026

luбє­t duy hЖ°ng

Từ ngày 01/01/2026, chính sách tài chính đất đai có một thay đổi rất lớn: hộ gia đình, cá nhân khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất vườn, ao, đất nông nghiệp sang đất ở không còn phải nộp 100% chênh lệch tiền sử dụng đất như quy định của Luật Đất đai 2024 áp dụng từ 01/8/2024, mà chỉ phải nộp 30% hoặc 50% tùy theo diện tích so với hạn mức giao đất ở tại địa phương. Đây là nội dung được Quốc hội quy định tại Nghị quyết số 254/2025/QH15 và được Chính phủ hướng dẫn chi tiết tại Nghị định số 50/2026/NĐ-CP.

Tiền sử dụng đất khi chuyển đất nông nghiệp sang đất ở 2026 là bao nhiêu? Bài viết dưới đây, Công ty Luật TNHH Duy Hưng phân tích cụ thể căn cứ pháp lý, công thức tính, đối tượng được áp dụng và những lưu ý quan trọng để người dân không bị thiệt khi thực hiện thủ tục.

Khái niệm tiền sử dụng đất và chuyển mục đích sử dụng đất

Chuyển mục đích sử dụng đất là việc người sử dụng đất được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thay đổi mục đích sử dụng đất đang có (ví dụ: đất trồng cây hằng năm, đất trồng cây lâu năm, đất vườn, đất ao) sang mục đích sử dụng khác (ví dụ: đất ở). Trường hợp chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp (trong đó có đất ở) thuộc nhóm phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, được liệt kê tại điểm b, c, d, đ, e, g khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024.

Tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích được xác định dựa trên phần chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và tiền sử dụng đất tính theo giá đất nông nghiệp tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất. Đây chính là khoản chi phí lớn nhất mà người dân phải cân nhắc khi làm thủ tục chuyển đất vườn, đất ao, đất nông nghiệp sang đất ở.

Căn cứ pháp lý

STT Văn bản Nội dung liên quan
1 Luật Đất đai số 31/2024/QH15 Điều 121 (các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất phải được phép); Điều 138, 195, 196 (hạn mức đất ở)
2 Nghị định số 103/2024/NĐ-CP Quy định về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; Điều 8 (cách tính tiền sử dụng đất khi hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích sang đất ở)
3 Nghị quyết số 254/2025/QH15 Điều 10 khoản 2 – cơ chế thu 30% – 50% – 100% chênh lệch tiền sử dụng đất khi chuyển đất vườn, ao, đất nông nghiệp sang đất ở
4 Nghị định số 50/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết thi hành Nghị quyết 254/2025/QH15 về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; sửa đổi, bổ sung Nghị định 103/2024/NĐ-CP
5 Quyết định của UBND cấp tỉnh về hạn mức giao đất ở Ban hành theo khoản 2 Điều 195, khoản 2 Điều 196 Luật Đất đai 2024, làm căn cứ xác định hạn mức để áp dụng mức 30%/50%/100%

Vì sao có sự thay đổi từ năm 2026?

Khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ 01/8/2024, quy định ưu đãi trước đây bị bãi bỏ; người dân khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở phải nộp 100% phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp theo bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành. Do nhiều địa phương ban hành bảng giá đất mới sát giá thị trường, khoản tiền chênh lệch tăng đột biến, có trường hợp người dân phải nộp thêm tới hàng tỷ đồng để chuyển một diện tích đất vườn, đất ao đã sử dụng ổn định lâu năm sang đất ở, gây khó khăn lớn cho người dân.

Để tháo gỡ vướng mắc này, ngày 11/12/2025 Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 254/2025/QH15, quy định lại mức thu theo hướng chia nhỏ diện tích chuyển mục đích thành nhiều “bậc” gắn với hạn mức giao đất ở tại địa phương, thay vì áp dụng một mức 100% chung cho toàn bộ diện tích.

Đối tượng và điều kiện được áp dụng mức thu 30% – 50%

Theo điểm c khoản 2 Điều 10 Nghị quyết 254/2025/QH15, mức thu 30% – 50% – 100% áp dụng đối với các trường hợp sau khi chuyển sang đất ở:

  • Đất vườn, ao, đất nông nghiệp nằm trong cùng thửa đất có đất ở đã được xác định khi công nhận quyền sử dụng đất; hoặc
  • Đất có nguồn gốc là đất vườn, ao gắn liền với đất ở nhưng người sử dụng đất đã tách ra để chuyển quyền sử dụng đất; hoặc
  • Đất do đơn vị đo đạc khi đo vẽ bản đồ địa chính trước ngày 01/7/2014 đã tự đo đạc tách thành các thửa riêng.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp chuyển đất nông nghiệp sang đất ở đều đương nhiên được hưởng mức 30% – 50%. Cơ quan thuế đã có văn bản trả lời rằng các trường hợp tách thửa để tặng cho, chuyển nhượng riêng lẻ hoặc mua nguyên thửa đất không có nguồn gốc như trên có thể không thuộc diện áp dụng chính sách này. Do đó, người dân cần được chuyên viên pháp lý kiểm tra hồ sơ nguồn gốc đất cụ thể trước khi nộp hồ sơ, tránh trường hợp bị truy thu và tính lại theo mức 100% kèm khoản tiền chậm nộp.

Công thức và ví dụ tính tiền sử dụng đất năm 2026

Công thức chung

Tiền sử dụng đất = Chênh lệch giữa (tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở) và (tiền sử dụng đất tính theo giá đất nông nghiệp) tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích, nhân với tỷ lệ % theo từng bậc diện tích:

– 30% chênh lệch: đối với diện tích đất chuyển mục đích sử dụng trong hạn mức giao đất ở tại địa phương.

– 50% chênh lệch: đối với diện tích đất vượt hạn mức nhưng không quá 01 lần hạn mức giao đất ở tại địa phương.

– 100% chênh lệch: đối với phần diện tích vượt quá 01 lần hạn mức giao đất ở tại địa phương.

Ví dụ: Một hộ gia đình có 1.000 m² đất nông nghiệp nằm trong cùng thửa đất có đất ở, muốn chuyển toàn bộ sang đất ở. Hạn mức giao đất ở tại địa phương theo quyết định của UBND cấp tỉnh là 200 m². Khi đó:

  • 200 m² đầu tiên (trong hạn mức): nộp 30% chênh lệch giá đất ở – giá đất nông nghiệp.
  • 200 m² tiếp theo (vượt hạn mức nhưng không quá 1 lần hạn mức, tức đến 400 m²): nộp 50% chênh lệch.
  • 600 m² còn lại (vượt quá 1 lần hạn mức): nộp 100% chênh lệch.

Giả sử giá đất nông nghiệp theo bảng giá đất là 2 triệu đồng/m², giá đất ở là 10 triệu đồng/m² (chênh lệch 8 triệu đồng/m²) ????

Bậc diện tích Diện tích Tỷ lệ nộp Số tiền sử dụng đất phải nộp
Trong hạn mức 200 m² 30% × 8 triệu 200 × 2,4 triệu = 480 triệu đồng
Vượt hạn mức, không quá 1 lần hạn mức 200 m² 50% × 8 triệu 200 × 4 triệu = 800 triệu đồng
Vượt quá 1 lần hạn mức 600 m² 100% × 8 triệu 600 × 8 triệu = 4.800 triệu đồng
Tổng cộng 1.000 m² 6.080 triệu đồng

So với cách tính 100% chênh lệch cho toàn bộ diện tích theo Luật Đất đai 2024 (1.000 m² × 8 triệu = 8.000 triệu đồng), người dân tiết kiệm được khoảng 1.920 triệu đồng, tương ứng mức giảm khoảng 24% trong ví dụ này. Với diện tích nhỏ, nằm trọn trong hạn mức giao đất ở, mức giảm có thể lên đến 70% so với cách tính cũ.

Bảng so sánh cách tính trước và sau 01/01/2026

Tiêu chí Từ 01/8/2024 đến trước 01/01/2026 (theo Luật Đất đai 2024) Từ 01/01/2026 (theo Nghị quyết 254/2025/QH15)
Căn cứ pháp lý Luật Đất đai 2024, Nghị định 103/2024/NĐ-CP Nghị quyết 254/2025/QH15, Nghị định 50/2026/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 103/2024/NĐ-CP)
Mức thu trong hạn mức giao đất ở 100% chênh lệch 30% chênh lệch
Mức thu vượt hạn mức, không quá 1 lần hạn mức 100% chênh lệch 50% chênh lệch
Mức thu vượt quá 1 lần hạn mức 100% chênh lệch 100% chênh lệch
Đối tượng áp dụng Mọi trường hợp chuyển đất nông nghiệp sang đất ở Chủ yếu là đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa có đất ở hoặc có nguồn gốc tách thửa như quy định tại điểm c khoản 2 Điều 10 Nghị quyết 254
Hồ sơ nộp trước 01/8/2024 và đã nộp 100% Không áp dụng hồi tố Được xem xét tính lại, hoàn trả hoặc cấn trừ phần nộp thừa (nếu đủ điều kiện)

Quy trình, hồ sơ thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất

Bước 1 – Chuẩn bị hồ sơ, gồm:

  • Đơn xin chuyển mục đích sử dụng đất (theo mẫu);
  • Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ hợp pháp về đất đai;
  • Giấy tờ tùy thân của người sử dụng đất.

Bước 2 – Nộp hồ sơ tại Bộ phận một cửa cấp huyện hoặc Trung tâm phục vụ hành chính công (tùy mô hình tổ chức chính quyền địa phương tại thời điểm thực hiện).

Bước 3 – Cơ quan tài nguyên và môi trường thẩm định nhu cầu sử dụng đất, sự phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

Bước 4 – Cơ quan có thẩm quyền ra quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất (UBND cấp huyện đối với hộ gia đình, cá nhân theo Điều 123 Luật Đất đai 2024).

Bước 5 – Cơ quan thuế xác định và thông báo số tiền sử dụng đất phải nộp theo cách tính nêu tại Mục 5.

Bước 6 – Người sử dụng đất nộp tiền sử dụng đất và thực hiện đăng ký biến động, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ghi nhận mục đích sử dụng mới.

Thời hạn giải quyết và các khoản phí, lệ phí khác (lệ phí trước bạ, phí thẩm định hồ sơ, phí đo đạc nếu có) cần được chuyên viên pháp lý cập nhật theo quy định hiện hành của từng địa phương trước khi công bố, vì mức thu này do HĐND cấp tỉnh quyết định và không thống nhất trên toàn quốc.

Những sai lầm thường gặp

Nhầm lẫn giữa đất vườn, ao trong cùng thửa có đất ở với đất nông nghiệp là một thửa riêng biệt, dẫn đến hiểu sai về việc được hay không được áp dụng mức 30% – 50%.

Không tra cứu hạn mức giao đất ở của địa phương trước khi ước tính chi phí, dẫn đến nộp hồ sơ mà không chuẩn bị đủ tài chính.

Cho rằng mọi trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất ở đều được giảm 70% mà không kiểm tra nguồn gốc đất theo đúng điều kiện của Nghị quyết 254/2025/QH15.

Chậm làm thủ tục hồi tố đối với hồ sơ đã nộp 100% trong giai đoạn 01/8/2024 – trước 01/01/2026, dẫn đến bỏ lỡ quyền được hoàn trả tiền chênh lệch.

Rủi ro cần lưu ý

Rủi ro về nguồn gốc đất: nếu cơ quan thuế xác định thửa đất không đủ điều kiện theo điểm c khoản 2 Điều 10 Nghị quyết 254/2025/QH15 nhưng đã được tạm tính theo mức 30%/50%, người sử dụng đất có thể bị truy thu phần chênh lệch lên mức 100%, đồng thời phải nộp khoản tương đương tiền chậm nộp tính từ thời điểm có quyết định chuyển mục đích sử dụng đất.

Rủi ro về thời hạn: chính sách tính lại/hoàn trả cho các hồ sơ giai đoạn chuyển tiếp có thể gắn với mốc thời gian nộp văn bản đề nghị; nộp muộn có thể không còn được áp dụng.

Rủi ro về bảng giá đất và hạn mức đất ở: đây là hai yếu tố do UBND cấp tỉnh ban hành, khác nhau theo từng địa phương, cần được tra cứu chính xác tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, không suy đoán theo văn bản của tỉnh, thành phố khác.

Về mặt chính sách, việc chia nhỏ diện tích chuyển mục đích thành các bậc gắn với hạn mức giao đất ở là một bước điều chỉnh hợp lý, giúp cân bằng giữa nguồn thu ngân sách và khả năng tài chính thực tế của người dân, đặc biệt tại các khu vực có bảng giá đất tăng mạnh sau khi bỏ khung giá đất theo Luật Đất đai 2024. Tuy nhiên, người dân cần lưu ý ba điểm quan trọng khi lập hồ sơ:

  • Xác định chính xác nguồn gốc đất (có thuộc diện đất vườn, ao trong cùng thửa có đất ở, hay đất tách thửa trước 01/7/2014 hay không) trước khi kỳ vọng vào mức thu 30% – 50%, vì việc áp dụng sai đối tượng có thể dẫn đến bị truy thu và tính thêm tiền chậm nộp;
  • Rà soát hạn mức giao đất ở theo quyết định của UBND cấp tỉnh nơi có đất, vì đây là căn cứ trực tiếp quyết định số tiền phải nộp;
  • Đối với các hồ sơ đã nộp tiền theo mức 100% trong giai đoạn chuyển tiếp, cần chủ động liên hệ cơ quan thuế để được tính lại và hoàn trả phần nộp thừa, tránh để quá thời hạn được hưởng chính sách.

Trên đây là bài viết: Tiền sử dụng đất khi chuyển đất nông nghiệp sang đất ở 2026 là bao nhiêu? Để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực đất đai. Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.

Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.

  • VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
  • Chi nhánh Hà Nam: TDP Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
  • Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879   –    Zalo: Luật Duy Hưng   -   Email: luatduyhung@gmail.com
  • Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
  • Cam kết cung cấp dịch vụ  "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng! Trân trọng./.  ok

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Contact Me on Zalo
0964653879