Khi ly hôn, cha mẹ thỏa mãn được nhu cầu cá nhân của mình còn đối với người con rơi vào tình thế bị động nhất đối với những đứa trẻ chưa thành niên chưa có nhận thức đầy đủ cả về vật chất lẫn tinh thần nên là người trực tiếp bị ảnh hưởng nặng nề bởi mối quan hệ hôn nhân của cha mẹ khi bị chấm dứt. Đây cũng là nguyên nhân sâu xa mà pháp luật cần bảo vệ quyền lợi của người con chưa thành niên trong các vụ án ly hôn hiện nay. Để tìm hiểu thêm về vấn đề này, Luật Duy Hưng mời bạn đọc tham khảo bài viết dưới đây:
1. Bảo vệ quyền lợi của con chưa thành niên trong vụ án ly hôn là gì?
“Bảo vệ” có nghĩa là giữ gìn, che chở. Theo đó, pháp luật Việt Nam bảo vệ quyền lợi con chưa thành niên được hiểu là: bảo đảm quyền lợi của con chưa thành niên; xử lý trường hợp gây hại, ảnh hưởng quyền lợi của con chưa thành niên; quy định biện pháp nhằm ngăn chặn hành vi vi phạm đối với quyền lợi của con chưa thành niên trong vụ án ly hôn.
2. Biện pháp bảo vệ quyền của con chưa thành niên trong vụ án ly hôn
2.1. Ai là người trực tiếp nuôi con?
Tại Khoản 2, 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định như sau:
1. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
2. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Theo đó, pháp luật trước tiên vẫn tôn trọng quyền của cha mẹ đối với con khi ly hôn:
(1) Trường hợp cha mẹ thỏa thuận được ai là người trực tiếp nuôi con thì Tòa sẽ công nhận.
(2) Trường hợp không thỏa thuận được hoặc việc thỏa thuận của cha mẹ không đảm bảo quyền lợi của con thì Tòa sẽ căn cứ vào nhiều yếu tố, trong đó lấy ý kiến để xét nguyện vọng của con việc sống với cha hay với mẹ khi con từ 07 tuổi trở lên.
2.2. Xem xét nguyện vọng của con từ 07 tuổi
Việc xem xét nguyện vọng của con từ 07 tuổi trở lên là thủ tục tố tụng bắt buộc phải thực hiện trước khi Tòa ra quyết định ai là người trực tiếp nuôi dưỡng sau khi cha mẹ ly hôn.
Tuy nhiên, nguyện vọng của con chỉ có ý nghĩa như một trong các điều kiện để Tòa án tham khảo trước khi quyết định. Bởi đối với con chưa thành niên việc nhận thức của con chưa đầy đủ nên cần thiết phải có sự xem xét, đánh giá về mọi mặt khác một cách khách quan từ phía Tòa. Do đó, việc quyết định giao con cho ai phải xuất phát từ quyền lợi mọi mặt của con.
Để thống nhất đường lối xét xử này, Tòa án nhân dân tối cao trong Giải đáp số 01/2017/GĐ-TANDTC ngày 07/4/2017 (Giải đáp vấn đề nghiệp vụ) đã hướng dẫn: “…để đảm bảo quyền lợi của người con, Tòa án phải lấy ý kiến của người con, xem xét nguyện vọng của con từ đủ 7 tuổi trở lên. Phương pháp lấy ý kiến phải đảm bảo thân thiện với trẻ em. Tuy nhiên, Tòa án phải căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của người con để quyết định giao cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng”.
2.3. Căn cứ xác định người nuôi con
Nguyên tắc quyết định giao con cho ai phải xuất phát từ quyền lợi mọi mặt của con được xem là quan trọng nhất trong mọi trường hợp, kể cả đối với trường hợp con dưới 36 tháng tuổi.
Theo quy định tại Khoản 3, Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đối với con dưới 36 tháng tuổi người mẹ được ưu tiên giao quyền trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện đảm bảo quyền lợi mọi mặt cho con.
Cơ sở đảm bảo quyền lợi về mọi mặt của con được xác định dựa trên hai yếu tố:
i) Điều kiện thực tế của cha, mẹ khi ly hôn như khả năng kinh tế, thời gian có thể dành cho con, hoàn cảnh công tác của họ
ii) Tư cách đạo đức của cha, mẹ. Trường hợp cả cha, mẹ không đủ tư cách đạo đức và không có điều kiện thực tế để chăm sóc và nuôi dưỡng con, đảm bảo cho con điều kiện phát triển bình thường thì Tòa án có thể quyết định giao con cho ông, bà, hoặc những người thân thích khác trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc theo quy định của pháp luật.
2.4. Bảo vệ quyền của con chưa thành niên thông qua cấp dưỡng
Theo quy định tại khoản 2 Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014: “Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con”.
Trong trường hợp cha, mẹ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ nghĩa vụ cấp dưỡng thì người còn lại đang trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án buộc người kia thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng của mình.
Nếu cha mẹ cố tình không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng thì sẽ bị xử lý theo quy định tại Điều 186 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Ngoài ra, trường hợp người không trực tiếp nuôi con nếu lạm dụng việc thăm con để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến con đều là hành vi, vi phạm pháp luật, khi đó, người trực tiếp nuôi con có thể yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom của người không trực tiếp nuôi con.
Mọi thắc mắc liên quan vấn đề hôn nhân gia đình mời bạn đọc tham khảo các bài viết khác Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
