Người thực hiện hành vi chống trả một cách cần thiết được xem là hành vi phòng vệ chính đáng và sẽ không phải chịu Trách nhiệm hình sự cho những thiệt hại mà mình gây ra khi thực hiện phòng vệ chính đáng. Tuy nhiên, không phải lúc nào trong nhữngtình huống cấp bách, con người cũng có thể thực hiện chống trả ở mức độ “cần thiết” để được xem là hành vi phòng vệ chính đáng. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là thuật ngữ chỉ những hành vi chống trả vượt mức cần thiết, gây nguy hiểm cho xã hội và thiệt hại cho người bị chống trả. Người có hành vi chống trả quá mức cần thiết sẽ phải chịu TNHS cho những thiêt hại mà mình gây ra theo quy định của BLHS.
Như vậy, phòng vệ chính đáng và vượt quá giới hạn về phòng vệ chính đáng là gì? Luật Duy Hưng mời bạn đọc tìm hiểu về vấn đề này thông qua bài viết dưới đây:
1. Phòng vệ chính đáng và vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là gì?
a. Phòng vệ chính đáng là gì?
Căn cứ Điều 22 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) lý giải:
– Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm lược các lợi ích nói trên.
– Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
Ví dụ:
Khi người A có hành vi hành hung người B bằng hung khí là dao, gậy,…Người B có thể chống trả thông qua việc đấm, đá,…vào A để ngăn chặn đối phương tấn công mình. A bị B chống trả bị thương ở tay không còn khả năng hành hung, B dừng lại việc chống trả và bỏ chạy để thoát khỏi tình huống nguy hiểm.
Như vậy:
Hành vi của B gây ra thương tích cho A, tuy nhiên trong tình huống bị hành hung hành vi của B có thể được xem là phòng vệ chính đáng và B sẽ không bị truy cứu TNHS.
b. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là gì?
Căn cứ Điều 21 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) lý giải:
– Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
– Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.
Ví dụ:
Khi người A có hành vi hành hung người B bằng hung khí là dao, gậy,…Người B có thể chống trả thông qua việc đánh, đá,…vào đối phương để ngăn chặn đối phương tấn công mình. A bị B chống trả bị thương ở tay không còn khả năng hành hung. Tuy nhiên, thay vì tìm cơ hội để thoát khỏi tình huống nguy hiểm B lại quay ngược lại lấy hung khí đánh A làm A bị tổn thương cơ thể dẫn đến tử vong.
Như vậy:
Trong tình huống này, B đã có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. Hậu quả phát sinh từ hành vi của B gây ra sự tử vong cho A. B sẽ bị truy cứu TNHS theo quy định của BLHS.
3. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng gây thiệt hại về sức khỏe hoặc tính mạng cho người khác có bị xử lý hình sự không?
Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng gây thiệt hại về sức khỏe, tính mạng cho người khác SẼ BỊ TRUY CỨU TNHS. Theo đó, hiện nay BLHS có các tội danh liên quan đến hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng như sau:
– Điều 126 Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội.
+/ Tội phạm này thể hiện qua hành vi giết người do “vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng” hoặc vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội.
+/ Tội phạm này có khung hình phạt cơ quan là phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Nếu phạm tội với 02 người trở lên thì phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.
– Điều 136: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội.
+/ Tội phạm này thể hiện hiện bằng hành vi mà người phạm tội thực hiện là cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật là từ 31% trở lên hoặc dẫn đến chết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội.
+/ Tội phạm này có khung hình phạt cơ bản là phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Tội phạm này có mức hình phạt cao nhất lên đến 03 năm tù giam.
4. Một số bản án về hành vi phòng vệ chính đáng và vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.
Mời bạn đọc tham khảo một số các bản án về tội giết người do vượt quá phòng vệ chính đáng:
– Bản án số 197/2019/HS-ST ngày 12/06/2019 về tội Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.
Thông tin về bản án:
Nguyễn Văn H và Tsen Vĩnh H đến quán cháo vịt của bị cáo Trần Đức T để mua mồi nhậu thì xảy ra mâu thuẫn, H đã dùng chân đạp vào người bị cáo T làm bị cáo té ngã, và sau đó dùng ghế đánh bị cáo, tiếp đến bị hại H xong vào nhà cầm dao, dùng tay chân kẹp cổ bị cáo T. Qúa trình xô xát đánh nhau bị cáo một tay chụp lấy con dao trên bàn đâm H một nhát vào vùng sườn phải. Hậu quả làm nạn nhân Tsen Vĩnh H tử vong.
- Xem bản án Tại đây.
– Bản án 13/2020/HS-PT ngày 14/01/2020 về tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.
Thông tin bản án:
Vào ngày 08/03/2019, Đặng Quốc K rủ Phạm Thanh H và Nguyễn Hoài Đ đi chơi, rồi cùng đến tìm Phạm Xuân T, K yêu cầu T trả nợ nhưng T cho rằng mình không nợ K nên hai bên xảy ra xô xát, K lấy dao bấm từ cốp xe ra rồi để trong túi quần, sau khi chìa khóa xe của K bị T giật lấy, K bỏ chạy sang nhà ông C nhưng nhà ông khóa cổng nên K quay lại. Trên đường quay lại thì nhìn thấy Đặng Quốc K đang cầm đoạn gỗ và cái cuốc, Đặng Quốc K tiến tới, ném đoạn gỗ trúng tay phải của Phạm Xuân T và dùng cuốc đánh nhiều cái vào người của Phạm Xuân T. Phạm Xuân T dùng tay phải đỡ, rồi lấy ra con dao bấm, tiến đến đâm nhiều nhát theo hướng thẳng về phía người Đặng Quốc K. Hậu quả Đặng Quốc K chết trước khi được cấp cứu.
- Xem bản án Tại đây.
Quý khách cần tìm hiểu thêm các vấn đề có liên quan đến dịch vụ Luật sư chuyên Hình sự đề nghị tham khảo Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
