Trong thực tế, không phải ai cũng hiểu rõ rằng khi một người bị bắt thì họ vẫn được pháp luật bảo vệ bằng nhiều cơ chế cụ thể. Việc nắm vững quyền khi bị bắt không chỉ giúp mỗi cá nhân tự bảo vệ mình trước các rủi ro pháp lý, mà còn góp phần bảo đảm tính minh bạch, công bằng trong hoạt động tố tụng. Chính vì vậy, việc tìm hiểu đầy đủ và đúng đắn về các quyền này là điều cần thiết đối với mọi công dân.
Bị bắt không đồng nghĩa với việc mất quyền công dân
Theo quy định của pháp luật, việc bắt người chỉ là một biện pháp tố tụng nhằm phục vụ điều tra, truy tố, xét xử. Điều này không làm mất đi tư cách công dân hay các quyền cơ bản của người bị bắt.
Theo Điều 31 của Hiến pháp năm 2013 quy định: “Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật”
Do đó, người bị bắt vẫn có quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, sức khỏe và các quyền hợp pháp khác.
Cơ sở pháp lý về quyền khi người bị bắt
Quyền của người bị bắt và người bị buộc tội theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 được quy định chủ yếu tại các Điều sau:
+/ Điều 58: Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt
+/ Điều 59: Người bị tạm giữ
+/ Điều 60: Bị can
+/ Điều 61: Bị cáo
Các quyền cơ bản của người bị bắt
– Quyền được biết lý do bị bắt: Người bị bắt có quyền
+/ Được nghe, nhận lệnh bắt giữ
+/ Được biết lý do bị giữ, bị bắt;
+/ Thông báo về quyền và nghĩa vụ của người bị bắt.
– Quyền được có người bào chữa; Người bị bắt có quyền tự bào chữa hoặc nhờ người bào chữa:
Trong một số trường hợp bắt buộc, cơ quan tiến hành tố tụng phải chỉ định luật sư nhằm bảo đảm quyền lợi cho người bị buộc tội. Đây là một trong những quyền quan trọng nhất giúp bảo vệ người bị bắt trước các nguy cơ bị xâm phạm quyền lợi.
– Quyền được bảo đảm an toàn về thân thể.
Pháp luật nghiêm cấm các hành vi: Tra tấn, bức cung, nhục hình
Người bị bắt có quyền được: Bảo vệ tính mạng, sức khỏe, được đối xử nhân đạo, được chăm sóc y tế khi cần thiết
Đây là quyền cơ bản, thể hiện tính nhân đạo của pháp luật Việt Nam.
– Quyền thông báo cho gia đình, người thân.
Khi bắt người, cơ quan có thẩm quyền phải: Thông báo cho gia đình hoặc người thân, hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc.
Quyền này giúp: Tránh việc bắt giữ bí mật, ảm bảo tính minh bạch trong tố tụng.
– Quyền khiếu nại, tố cáo
Người bị bắt có quyền: Khiếu nại các quyết định, hành vi tố tụng trái pháp luật, tố cáo hành vi vi phạm của cơ quan tiến hành tố tụng.
Đây là cơ chế kiểm soát quyền lực, giúp bảo vệ người bị bắt trước các hành vi lạm quyền.
Ý nghĩa của việc hiểu rõ quyền khi bị bắt
Việc hiểu rõ quyền khi bị bắt có ý nghĩa rất quan trọng, thể hiện ở các điểm sau:
+/ Tự bảo vệ bản thân: Giúp tránh bị ép cung, nhục hình hoặc xâm phạm quyền lợi;
+/ Hạn chế oan sai: Tránh việc khai nhận bất lợi do thiếu hiểu biết pháp luật;
+/ Đảm bảo công bằng tố tụng: Buộc cơ quan chức năng tuân thủ đúng trình tự, thủ tục;
+/ Tăng tính minh bạch: Góp phần kiểm soát quyền lực, hạn chế lạm quyền;
+/Nâng cao ý thức pháp luật: Giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Như vậy, khi bị bắt, điều quan trọng nhất là phải giữ bình tĩnh để có thể suy nghĩ và xử lý tình huống một cách tỉnh táo, tránh hoảng loạn dẫn đến những quyết định bất lợi cho bản thân. Người bị bắt nên yêu cầu cơ quan chức năng đọc và giải thích rõ lệnh bắt, bao gồm lý do và căn cứ pháp lý của việc bắt giữ, nhằm bảo đảm việc bắt là đúng quy định.
Để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực hình sự, Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
