Trong các vụ án về thừa kế, nhiều người cho rằng chỉ cần quyền lợi bị xâm phạm là có thể khởi kiện bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, pháp luật quy định thời hiệu khởi kiện đối với từng loại yêu cầu trong tranh chấp thừa kế là khác nhau.
Vậy thời hiệu khởi kiện tranh chấp di chúc là bao lâu? Thời hiệu được tính từ thời điểm nào? Có phải mọi tranh chấp về di chúc đều áp dụng cùng một thời hiệu? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Thời hiệu khởi kiện tranh chấp di chúc là gì?
Thời hiệu khởi kiện tranh chấp di chúc là khoảng thời gian mà pháp luật cho phép người có quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm được yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp liên quan đến di chúc và di sản thừa kế.
Trên thực tế, pháp luật không quy định riêng một “thời hiệu khởi kiện tranh chấp di chúc”, mà tùy từng yêu cầu cụ thể trong vụ án sẽ áp dụng thời hiệu khác nhau theo Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Các loại thời hiệu trong tranh chấp di chúc
Đây là nội dung rất nhiều người nhầm lẫn. Khi phát sinh tranh chấp về di chúc, người khởi kiện có thể đưa ra nhiều yêu cầu khác nhau và mỗi yêu cầu sẽ có thời hiệu riêng.
Thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế
Theo khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015:
– 30 năm đối với di sản là bất động sản;
– 10 năm đối với di sản là động sản.
Thời hiệu được tính kể từ thời điểm mở thừa kế, tức là thời điểm người để lại di sản chết.
Ví dụ:
Ông A mất năm 2020 và để lại quyền sử dụng đất cho các con theo di chúc. Nếu phát sinh tranh chấp về việc chia quyền sử dụng đất thì các đồng thừa kế có thời hạn đến năm 2050 để yêu cầu Tòa án chia di sản.
Thời hiệu yêu cầu xác nhận hoặc bác bỏ quyền thừa kế
Khoản 2 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:
Thời hiệu là 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.
Yêu cầu này thường áp dụng trong các trường hợp:
– Xác nhận mình là người có quyền hưởng di sản;
– Yêu cầu bác bỏ quyền hưởng di sản của người khác;
– Tranh chấp về hiệu lực của di chúc làm ảnh hưởng đến quyền thừa kế.
Thời hiệu yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản
Đối với yêu cầu buộc người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại, thời hiệu là:
03 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.
Tranh chấp yêu cầu tuyên di chúc vô hiệu áp dụng thời hiệu nào?
Đây là vấn đề nhiều người quan tâm nhất.
Trên thực tế, khi khởi kiện yêu cầu tuyên bố di chúc vô hiệu, yêu cầu này thường gắn liền với việc:
– Chia di sản thừa kế;
– Xác nhận quyền thừa kế;
– Bác bỏ quyền thừa kế của người khác.
Do đó, Tòa án sẽ căn cứ vào bản chất của yêu cầu khởi kiện để xác định thời hiệu áp dụng chứ không chỉ căn cứ vào tên gọi của vụ án. Việc xác định đúng quan hệ pháp luật tranh chấp có ý nghĩa quan trọng trong việc xem xét còn hay hết thời hiệu khởi kiện.
Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu
Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, thời hiệu được tính từ thời điểm mở thừa kế, tức là thời điểm người để lại di sản chết.
Đây là căn cứ pháp lý thống nhất để xác định thời hiệu đối với các yêu cầu về chia di sản, xác nhận quyền thừa kế hoặc bác bỏ quyền thừa kế.
Ví dụ:
– Người để lại di sản chết ngày 15/8/2024.
– Thời hiệu chia di sản là quyền sử dụng đất sẽ kết thúc vào ngày 15/8/2054.
– Thời hiệu xác nhận hoặc bác bỏ quyền thừa kế sẽ kết thúc vào ngày 15/8/2034.
Hết thời hiệu thì có còn được khởi kiện không?
Việc hết thời hiệu không đồng nghĩa với việc mọi quyền yêu cầu đều chấm dứt.
Ví dụ:
– Nếu đã hết thời hiệu yêu cầu chia di sản thì người khởi kiện có thể không còn quyền yêu cầu chia thừa kế theo quy định.
– Tuy nhiên, trong từng trường hợp cụ thể, nếu còn phát sinh tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản hoặc quan hệ pháp luật khác thì Tòa án sẽ xem xét căn cứ và quan hệ pháp luật tương ứng theo quy định hiện hành.
Do đó, cần xác định đúng bản chất của yêu cầu khởi kiện để đánh giá chính xác việc còn hay hết thời hiệu.
Hồ sơ cần chuẩn bị khi khởi kiện tranh chấp di chúc
Người khởi kiện nên chuẩn bị đầy đủ các tài liệu sau:
– Đơn khởi kiện.
– Giấy chứng tử của người để lại di sản.
– Bản sao di chúc (nếu có).
– Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế.
– Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản.
– Chứng cứ chứng minh di chúc vô hiệu hoặc quyền lợi bị xâm phạm.
– Các tài liệu, chứng cứ khác theo yêu cầu của Tòa án.
Một số lưu ý quan trọng
Để tránh mất quyền lợi, người có quyền thừa kế cần lưu ý:
– Xác định chính xác thời điểm mở thừa kế.
– Phân biệt giữa yêu cầu chia di sản và yêu cầu tuyên di chúc vô hiệu.
– Thu thập đầy đủ chứng cứ ngay từ đầu.
– Không nên chờ đến khi phát sinh tranh chấp gay gắt mới tiến hành khởi kiện.
Thời hiệu khởi kiện trong tranh chấp di chúc phụ thuộc vào từng yêu cầu cụ thể của người khởi kiện. Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015, thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản; thời hiệu yêu cầu xác nhận hoặc bác bỏ quyền thừa kế là 10 năm; còn thời hiệu yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản là 03 năm, đều được tính từ thời điểm mở thừa kế.
Để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực dân sự. Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!
Trân trọng./.
