Di chúc là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định ý chí của người để lại di sản và là cơ sở để phân chia tài sản sau khi người đó qua đời. Vậy, di chúc hợp pháp cần đáp ứng những điều kiện gì? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Di chúc là gì?
Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Người lập di chúc có quyền quyết định người được hưởng di sản, phần di sản của từng người, giao nghĩa vụ cho người thừa kế hoặc dành một phần tài sản để thờ cúng, làm từ thiện theo quy định của pháp luật.
Điều kiện để di chúc được coi là hợp pháp
Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định một bản di chúc hợp pháp phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
Thứ nhất, người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt
Đây là điều kiện quan trọng nhất để xác định tính hợp pháp của di chúc. Khi lập di chúc, người để lại tài sản phải:
– Minh mẫn, sáng suốt;
– Nhận thức và làm chủ được hành vi của mình;
– Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.
Nếu có căn cứ chứng minh người lập di chúc mất khả năng nhận thức hoặc bị tác động trái ý chí khi lập di chúc thì di chúc có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu.
Thứ hai, nội dung của di chúc không vi phạm pháp luật và đạo đức xã hội
Nội dung di chúc phải phù hợp với quy định của pháp luật, không được:
– Vi phạm điều cấm của luật;
– Trái đạo đức xã hội;
– Xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
Ví dụ, người lập di chúc không thể để lại tài sản nhằm thực hiện các mục đích trái pháp luật hoặc yêu cầu người thừa kế thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Thứ ba, hình thức của di chúc phải đúng quy định
Pháp luật quy định nhiều hình thức lập di chúc như:
– Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng;
– Di chúc bằng văn bản có người làm chứng;
– Di chúc bằng văn bản có công chứng;
– Di chúc bằng văn bản có chứng thực;
– Di chúc miệng trong trường hợp đặc biệt.
Mỗi hình thức đều có điều kiện riêng về trình tự, thủ tục. Nếu không đáp ứng đúng quy định thì di chúc có thể không được công nhận là hợp pháp.
Một số trường hợp đặc biệt khi lập di chúc
Ngoài các điều kiện chung, pháp luật còn quy định riêng đối với một số trường hợp:
Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi
Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi được quyền lập di chúc nhưng phải:
– Lập bằng văn bản;
– Có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ.
Người bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ
Đối với người không biết chữ hoặc bị hạn chế về thể chất, di chúc phải:
– Được người làm chứng lập thành văn bản;
– Có công chứng hoặc chứng thực theo quy định.
Di chúc miệng
Di chúc miệng chỉ được chấp nhận trong trường hợp tính mạng của người lập di chúc bị đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản.
Để có giá trị pháp lý, di chúc miệng phải:
– Được thể hiện trước ít nhất hai người làm chứng;
– Người làm chứng ghi chép lại ngay sau khi người lập di chúc thể hiện ý chí cuối cùng;
– Trong thời hạn 05 ngày làm việc, văn bản ghi lại di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.
Công chứng di chúc có bắt buộc không?
Nhiều người cho rằng mọi di chúc đều phải công chứng mới có giá trị pháp lý. Thực tế, pháp luật không bắt buộc mọi di chúc bằng văn bản phải được công chứng hoặc chứng thực.
Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực vẫn có thể được công nhận là hợp pháp nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về năng lực của người lập di chúc, nội dung và hình thức theo Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015. Tuy nhiên, việc công chứng hoặc chứng thực sẽ giúp hạn chế tranh chấp và tạo thuận lợi khi thực hiện thủ tục khai nhận hoặc phân chia di sản sau này.
Di chúc chỉ phát sinh giá trị pháp lý khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, ý chí, nội dung và hình thức theo Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015. Việc lập di chúc đúng quy định không chỉ bảo đảm ý chí của người để lại di sản được tôn trọng mà còn góp phần hạn chế tranh chấp giữa những người thừa kế.
Để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực dân sự. Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!
Trân trọng./.
