Trong các vụ việc về thừa kế, quyền lợi của con chưa thành niên luôn được pháp luật đặc biệt quan tâm và bảo vệ. Không chỉ được hưởng di sản theo quy định chung, con chưa thành niên còn là một trong những đối tượng được hưởng phần di sản bắt buộc ngay cả khi người để lại di sản không cho hưởng hoặc chỉ cho hưởng một phần rất nhỏ trong di chúc.
Vậy con chưa thành niên được hưởng thừa kế trong những trường hợp nào? Ai là người quản lý phần di sản của con? Có thể từ chối nhận di sản thay cho con hay không? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Con chưa thành niên là ai?
Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, người chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi. Do chưa có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, việc xác lập, thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản của người chưa thành niên thường được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật.
Chính vì vậy, khi phát sinh quan hệ thừa kế, pháp luật có những cơ chế riêng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm đối tượng này.
Con chưa thành niên có được hưởng thừa kế theo pháp luật không?
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, con đẻ và con nuôi của người chết đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất, không phân biệt là đã thành niên hay chưa thành niên. Khi người để lại di sản chết mà không có di chúc hoặc di chúc không có hiệu lực, con chưa thành niên sẽ được hưởng phần di sản bằng với những người thừa kế cùng hàng.
Ví dụ
Ông A qua đời, không để lại di chúc và có những người thừa kế hàng thứ nhất gồm:
– Người vợ;
– Một con đã thành niên;
– Một con 10 tuổi.
Trong trường hợp này, ba người đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất và được hưởng phần di sản bằng nhau, nếu không có căn cứ khác theo quy định của pháp luật.
Con chưa thành niên có được hưởng thừa kế theo di chúc không?
Nếu người lập di chúc chỉ định con chưa thành niên là người thừa kế thì người con sẽ được hưởng phần di sản theo đúng nội dung di chúc.
Đối với người chưa thành niên, việc nhận, quản lý và định đoạt di sản sẽ do người đại diện theo pháp luật thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Hôn nhân và gia đình nhằm bảo đảm tài sản được sử dụng vì lợi ích của người con.
Con chưa thành niên được hưởng phần di sản bắt buộc
Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015, con chưa thành niên là người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc. Theo đó, nếu người lập di chúc không cho con chưa thành niên hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng ít hơn mức luật định thì người con vẫn được hưởng ít nhất bằng hai phần ba (2/3) suất của một người thừa kế theo pháp luật, trừ trường hợp người đó từ chối nhận di sản hoặc thuộc trường hợp không có quyền hưởng di sản.
Ví dụ
Ông A có:
– Vợ;
– Hai người con (trong đó có một con 12 tuổi).
Ông A lập di chúc để toàn bộ tài sản cho em trai và không để lại tài sản cho các con.
Trong trường hợp này, người con 12 tuổi vẫn có quyền yêu cầu hưởng phần di sản bắt buộc theo Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015, mặc dù không được chỉ định trong di chúc.
Ai quản lý phần di sản của con chưa thành niên?
Do chưa có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, người chưa thành niên không tự mình quản lý toàn bộ tài sản được thừa kế.
Thông thường, phần di sản của con chưa thành niên sẽ do:
– Cha hoặc mẹ là người đại diện theo pháp luật quản lý;
– Người giám hộ quản lý nếu không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không đủ điều kiện đại diện;
– Người quản lý di sản theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của Tòa án trong những trường hợp đặc biệt.
Người quản lý tài sản phải sử dụng và bảo quản tài sản vì lợi ích của người chưa thành niên, không được tự ý chiếm đoạt hoặc sử dụng trái pháp luật.
Cha, mẹ có được từ chối nhận di sản thay cho con chưa thành niên không?
Việc từ chối nhận di sản của người chưa thành niên không được thực hiện tùy ý.
Nếu việc từ chối làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên thì cơ quan có thẩm quyền có thể không chấp nhận. Trong nhiều trường hợp, người đại diện chỉ được thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản của con khi bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người con và tuân thủ quy định của pháp luật.
Hồ sơ để con chưa thành niên nhận thừa kế
Tùy từng trường hợp, hồ sơ có thể bao gồm:
– Giấy khai sinh của người con;
– Giấy chứng tử của người để lại di sản;
– Di chúc (nếu có);
– Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu đối với di sản;
– Giấy tờ của người đại diện theo pháp luật hoặc người giám hộ;
– Các giấy tờ khác theo yêu cầu của cơ quan công chứng hoặc Tòa án.
Một số lưu ý quan trọng
– Con chưa thành niên được hưởng thừa kế theo pháp luật như những người thừa kế cùng hàng.
– Khi có di chúc, con chưa thành niên vẫn có thể được hưởng phần di sản bắt buộc theo Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015.
– Người đại diện theo pháp luật chỉ được quản lý, sử dụng tài sản vì lợi ích của người chưa thành niên.
– Nếu phát sinh tranh chấp về quyền hưởng di sản hoặc việc quản lý tài sản của con chưa thành niên, các bên có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.
Để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực dân sự. Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!
Trân trọng./.
