Sau khi nhận thừa kế phần vốn góp, nhiều người thắc mắc: phần vốn góp này có mặc nhiên là tài sản riêng của mình hay vẫn có thể bị coi là tài sản chung với vợ hoặc chồng? Đây là câu hỏi tiếp nối trực tiếp từ bài viết “Phần vốn góp có phải là tài sản chung của vợ chồng không?”, nhưng đặt vấn đề ở góc độ ngược lại: khi tài sản có được là do thừa kế, quy tắc áp dụng có gì khác. Bài viết dưới đây phân tích nội dung này theo quy định pháp luật hiện hành; do mỗi trường hợp có tình tiết riêng, nội dung nêu ra chỉ mang tính tham khảo chung.
Phần vốn góp được thừa kế có phải tài sản riêng không?
Theo khoản 1 Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản riêng của vợ, chồng bao gồm (trong số các loại khác): tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân. Theo khoản 2 Điều 43, tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng.
Áp dụng vào phần vốn góp: nếu một người là thành viên công ty qua đời và để lại di sản là phần vốn góp cho riêng một mình vợ hoặc chồng của người thừa kế trực tiếp (ví dụ cha mẹ để lại phần vốn góp cho riêng người con, không phải cho cả con và con dâu/con rể), thì về nguyên tắc, phần vốn góp đó là tài sản riêng của người được thừa kế, dù việc nhận thừa kế diễn ra trong thời kỳ hôn nhân.
Đây là điểm khác biệt pháp lý quan trọng so với thu nhập từ lao động, kinh doanh trong thời kỳ hôn nhân (vốn là tài sản chung theo Điều 33) — tài sản có được do thừa kế riêng không đương nhiên “hòa” vào khối tài sản chung chỉ vì phát sinh trong thời kỳ hôn nhân.
Khi nào phần vốn góp thừa kế là tài sản chung?
Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung là tài sản chung của vợ chồng. Nếu phần vốn góp được xác định là tài sản mà cả hai vợ chồng cùng được thừa kế hoặc cùng được nhận theo căn cứ hợp pháp khác — ví dụ di chúc chỉ định rõ cả hai vợ chồng cùng là người thừa kế, hoặc kết quả phân chia di sản xác lập quyền sở hữu chung cho cả hai — thì phần vốn góp đó có thể được xác định là tài sản chung theo quy định pháp luật.
Trường hợp này ít phổ biến hơn so với thừa kế theo pháp luật thông thường (nơi chỉ người có quan hệ huyết thống, nuôi dưỡng hoặc hôn nhân trực tiếp với người để lại di sản mới thuộc hàng thừa kế), nhưng vẫn có thể xảy ra, đặc biệt khi thừa kế theo di chúc mà người lập di chúc chủ động chỉ định cả hai vợ chồng cùng hưởng.
Lợi nhuận, cổ tức từ phần vốn góp thừa kế được xác định thế nào?
Đây là điểm cần thận trọng nhất khi phân tích chủ đề này. Theo khoản 2 Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 40 của Luật này.
Bản thân phần vốn góp (giá trị gốc) nhận từ thừa kế riêng vẫn là tài sản riêng của người được thừa kế. Đối với khoản lợi nhuận, cổ tức thực tế phát sinh từ phần vốn góp trong thời kỳ hôn nhân, cần được xem xét theo quy định về hoa lợi, lợi tức từ tài sản riêng dẫn chiếu nêu trên, đồng thời căn cứ vào bản chất khoản tiền, thời điểm phát sinh và cách thức phân phối lợi nhuận của công ty trong từng trường hợp cụ thể.
Không nên mặc nhiên đồng nhất mọi khoản lợi nhuận, cổ tức được công ty phân phối với kết luận rằng khoản đó đương nhiên là tài sản chung — quy định pháp luật ở đây mang tính dẫn chiếu qua lại giữa các điều khoản, nên việc xác định trong từng trường hợp cần căn cứ vào nguồn gốc, bản chất khoản thu, thời điểm phát sinh và hồ sơ thực tế, thay vì áp dụng một cách máy móc. Đây là nội dung nên được luật sư rà soát cụ thể khi phát sinh vấn đề thực tế.
Dùng phần vốn góp thừa kế để hình thành tài sản khác thì sao?
Một tình huống thực tế khác: người thừa kế nhận phần vốn góp là tài sản riêng, sau đó chuyển nhượng phần vốn góp và dùng số tiền thu được để mua tài sản khác (ví dụ bất động sản, hoặc góp vốn vào công ty khác).
Theo khoản 2 Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng. Do đó, về nguyên tắc, tài sản mới hình thành từ việc sử dụng phần vốn góp là tài sản riêng (ví dụ tiền thu được từ việc bán phần vốn góp, hoặc tài sản mua bằng số tiền đó) cũng có thể được xác định là tài sản riêng. Tuy nhiên, để được công nhận là tài sản riêng trong trường hợp này, người thừa kế cần có chứng cứ chứng minh rõ nguồn gốc tài sản và quá trình chuyển đổi (ví dụ hợp đồng chuyển nhượng phần vốn góp, chứng từ nhận tiền, chứng từ sử dụng số tiền đó để mua tài sản mới), nếu không sẽ khó chứng minh khi có tranh chấp.
Làm sao chứng minh phần vốn góp nhận thừa kế là tài sản riêng?
Theo khoản 3 Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nếu không có căn cứ chứng minh tài sản đang có tranh chấp là tài sản riêng, tài sản đó sẽ được coi là tài sản chung. Do đó, người thừa kế nên lưu giữ đầy đủ các tài liệu sau:
– Di chúc (nếu có), thể hiện rõ việc để lại di sản riêng cho một mình mình.
– Văn bản khai nhận/phân chia di sản, xác định rõ đây là phần thừa kế riêng, không phải thừa kế chung với vợ/chồng.
– Giấy chứng tử của người để lại di sản và các tài liệu chứng minh quan hệ thừa kế.
– Đối với tài sản hình thành từ việc sử dụng phần vốn góp thừa kế (mục 4): các chứng từ thể hiện quá trình chuyển đổi tài sản.
Tài sản riêng có đồng nghĩa với việc đã hoàn tất tư cách thành viên công ty không?
Đây là điểm cần lưu ý riêng, vì phần vốn góp không chỉ là một loại tài sản thông thường mà còn gắn với tư cách thành viên trong công ty. Việc phần vốn góp được xác định là tài sản riêng của người thừa kế không đồng nghĩa với việc mọi vấn đề liên quan đến tư cách thành viên công ty đã được giải quyết. Người thừa kế vẫn cần thực hiện các thủ tục cần thiết để công ty ghi nhận quyền đối với phần vốn góp và cập nhật thông tin thành viên theo quy định của Luật Doanh nghiệp, như đã phân tích ở các bài viết “Một người nhận phần vốn góp thừa kế được không?” và “Vợ thừa kế phần vốn góp của chồng như thế nào?”/”Chồng thừa kế phần vốn góp của vợ như thế nào?”. Hai vấn đề — tính chất tài sản (riêng/chung) và tư cách thành viên công ty — cần được xem xét độc lập với nhau, dù có liên quan mật thiết trên thực tế.
Các trường hợp dễ phát sinh tranh chấp
– Không lưu giữ chứng cứ về nguồn gốc thừa kế, dẫn đến khó chứng minh khi có tranh chấp, và theo khoản 3 Điều 33, tài sản không chứng minh được sẽ mặc định là tài sản chung.
– Nhầm lẫn giữa thừa kế riêng và thừa kế chung, đặc biệt khi di chúc có cách diễn đạt không rõ ràng về việc ai là người được hưởng.
– Tranh chấp về khoản lợi nhuận, cổ tức phát sinh từ phần vốn góp trong thời kỳ hôn nhân, do đây là vấn đề cần xem xét theo từng trường hợp cụ thể như đã nêu ở mục 3.
– Trộn lẫn phần vốn góp thừa kế riêng với tài sản chung (ví dụ dùng chung tài khoản, không tách bạch dòng tiền), khiến việc chứng minh tài sản riêng trở nên khó khăn hơn.
Một số câu hỏi thường gặp
Phần vốn góp nhận thừa kế trong thời kỳ hôn nhân có mặc nhiên là tài sản chung không? Không mặc nhiên. Về nguyên tắc, nếu là thừa kế riêng (chỉ mình người đó được thừa kế), đây là tài sản riêng theo Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, dù việc nhận thừa kế diễn ra trong thời kỳ hôn nhân.
Nếu cả hai vợ chồng cùng được thừa kế chung phần vốn góp thì sao? Khi đó, phần vốn góp có thể được xác định là tài sản chung của vợ chồng theo Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, không phải tài sản riêng của một bên.
Lợi nhuận từ phần vốn góp thừa kế có phải chia cho vợ/chồng không? Không thể kết luận chỉ dựa vào việc khoản tiền có nguồn gốc từ phần vốn góp thừa kế. Cần xác định bản chất khoản tiền, thời điểm phát sinh, cách thức phân phối lợi nhuận của công ty và áp dụng quy định về hoa lợi, lợi tức từ tài sản riêng tại Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Trong trường hợp có tranh chấp, cần xem xét hồ sơ cụ thể cùng luật sư.
Làm sao để chứng minh phần vốn góp là tài sản riêng do thừa kế? Cần lưu giữ các tài liệu như di chúc, văn bản khai nhận/phân chia di sản, giấy chứng tử của người để lại di sản, và các tài liệu khác thể hiện rõ đây là phần thừa kế riêng dành cho một mình người đó.
Đã xác định phần vốn góp là tài sản riêng thì có tự động được ghi nhận là thành viên công ty không? Không tự động. Đây là hai vấn đề khác nhau: tính chất tài sản (riêng/chung) không thay thế cho việc thực hiện thủ tục ghi nhận tư cách thành viên và cập nhật hồ sơ tại công ty theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
Phần vốn góp nhận thừa kế, về nguyên tắc, là tài sản riêng của người được thừa kế nếu đây là trường hợp thừa kế riêng — đây là điểm khác biệt pháp lý quan trọng so với tài sản hình thành từ thu nhập lao động, kinh doanh trong thời kỳ hôn nhân. Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý vấn đề lợi tức, cổ tức phát sinh từ phần vốn góp trong thời kỳ hôn nhân, cũng như việc phân biệt giữa tính chất tài sản và tư cách thành viên công ty. Người thừa kế nên chủ động lưu giữ chứng cứ về nguồn gốc tài sản, tách bạch rõ ràng với tài sản chung, và tham khảo ý kiến luật sư khi cần xác định rõ ràng, đặc biệt trong các tình huống có giá trị tài sản lớn hoặc có dấu hiệu tranh chấp.
Bài viết mang tính chất tham khảo, cung cấp thông tin pháp luật chung tại thời điểm biên soạn, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cụ thể cho từng vụ việc. Để được tư vấn chi tiết, Quý khách vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH Duy Hưng.
Hãy tham khảo các bài viết khác tại website: http:// Luatduyhung.com.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!
Trân trọng./.
