CHUYỂN ĐẤT TRỒNG CÂY LÂU NĂM SANG ĐẤT Ở 2026

luбє­t duy hЖ°ng

Sở hữu một thửa đất trồng cây lâu năm nhưng muốn xây nhà ở, hoặc muốn nâng giá trị thửa đất để chuyển nhượng, tách thửa – đó là lý do phổ biến nhất khiến người dân tìm hiểu thủ tục chuyển lên đất ở (thường gọi là “lên thổ cư”). Từ ngày 01/01/2026, chính sách tiền sử dụng đất khi chuyển đất vườn, ao, đất nông nghiệp sang đất ở đã thay đổi đáng kể, đồng thời bộ máy chính quyền địa phương hai cấp cũng làm thay đổi nơi nộp hồ sơ và người có thẩm quyền giải quyết.

Chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất ở năm 2026 như thế nào? Bài viết dưới đây, Luật Duy Hưng phân tích căn cứ pháp luật cụ thể để bạn nắm rõ điều kiện, thủ tục, chi phí và những rủi ro cần tránh khi chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất ở trong năm 2026.

Chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất ở có bắt buộc phải xin phép không?

Căn cứ theo điểm b khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024, việc chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp là trường hợp phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép. Người sử dụng đất không được tự ý xây nhà ở trên đất trồng cây lâu năm khi chưa có quyết định cho phép chuyển mục đích; nếu làm trái, có thể bị xử phạt hành chính và buộc khắc phục hậu quả theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP.

Điều kiện để được chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất ở

Phù hợp quy hoạch – căn cứ cho phép chuyển mục đích.

Căn cứ để cho phép chuyển mục đích sử dụng đất được quy định tại Điều 116 Luật Đất đai 2024:

CHUYỂN ĐẤT TRỒNG CÂY LÂU NĂM SANG ĐẤT Ở 2026

  • Đối với đất nông nghiệp trong khu dân cư hoặc đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở của hộ gia đình, cá nhân: được xem xét chuyển sang đất ở nếu phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu đã được phê duyệt (khoản 5 Điều 116).
  • Đối với các thửa đất không thuộc khoản 5: việc chuyển mục đích được xem xét theo điểm a khoản 3 Điều 116, tức căn cứ vào kế hoạch sử dụng đất hằng năm đã được phê duyệt.

Lưu ý: Theo khoản 2 Điều 22 Nghị định 151/2025/NĐ-CP, các đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp tiếp tục sử dụng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện đã được phê duyệt trước ngày 01/7/2025 làm căn cứ cho đến khi hoàn thành việc lập quy hoạch, kế hoạch theo đơn vị hành chính mới. Vì vậy, khi kiểm tra thửa đất có phù hợp quy hoạch hay không, bạn vẫn đối chiếu với quy hoạch, kế hoạch cấp huyện cũ (nay do cơ quan cấp xã/cấp tỉnh quản lý dữ liệu).

Thửa đất phải đủ điều kiện pháp lý cơ bản

Trên thực tế, cơ quan có chức năng quản lý đất đai sẽ kiểm tra thửa đất đã có Giấy chứng nhận, không có tranh chấp, không bị kê biên hoặc áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án. Đây là điểm dễ phát sinh vướng mắc nhất với các thửa đất thừa kế chưa chia hoặc đứng tên chung nhiều người – trường hợp này nên xử lý xong quyền sử dụng đất trước khi nộp hồ sơ.

Thẩm quyền và nơi nộp hồ sơ năm 2026

Từ ngày 01/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp (bỏ cấp huyện) thay đổi thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP. Sau đó, khoản 1 Điều 14 Nghị định 49/2026/NĐ-CP quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định việc phân cấp, ủy quyền thực hiện các nhiệm vụ này cho phù hợp với tình hình thực tế của địa phương; đồng thời khoản 1 Điều 15 Nghị định 49/2026/NĐ-CP giao UBND cấp tỉnh ban hành trình tự, thủ tục hành chính về đất đai (bao gồm thành phần hồ sơ và thời gian tối đa giải quyết) chậm nhất đến ngày 01/7/2026.

Nói đơn giản: nơi nộp hồ sơ và người ký quyết định có thể khác nhau giữa các tỉnh, thành phố. Phổ biến nhất hiện nay là nộp tại bộ phận một cửa của UBND cấp xã hoặc Văn phòng đăng ký đất đai theo hướng dẫn của địa phương. Trước khi nộp hồ sơ, hãy tra cứu quy định thủ tục mới nhất trên Cổng thông tin điện tử của UBND cấp tỉnh nơi có đất.

Chi phí khi chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất ở năm 2026

Tiền sử dụng đất – khoản lớn nhất

Từ ngày 01/01/2026, điểm c khoản 2 Điều 10 Nghị quyết 254/2025/QH15 của Quốc hội (được hướng dẫn tại Điều 6 Nghị định 50/2026/NĐ-CP) quy định mức thu tiền sử dụng đất ưu đãi đối với hộ gia đình, cá nhân chuyển đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa có đất ở (được xác định khi công nhận quyền sử dụng đất) sang đất ở. Tiền sử dụng đất được tính trên phần chênh lệch giữa tiền sử dụng đất theo giá đất ở và tiền sử dụng đất theo giá đất nông nghiệp tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích, cụ thể:

Phần diện tích chuyển mục đích Mức thu trên phần chênh lệch
Trong hạn mức giao đất ở tại địa phương 30%
Vượt hạn mức nhưng không quá 1 lần hạn mức giao đất ở 50%
Phần vượt quá mức nêu trên 100%

Các điểm cần lưu ý:

  • Mức thu ưu đãi chỉ áp dụng một lần cho một hộ gia đình, cá nhân trên một thửa đất.
  • Hạn mức giao đất ở do UBND cấp tỉnh quy định (Điều 195 Luật Đất đai 2024) và được áp dụng tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích, theo điểm a khoản 5 Điều 6 Nghị định 50/2026/NĐ-CP.
  • Cách tính tiền sử dụng đất thực hiện theo Điều 20 Nghị định 103/2024/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 291/2025/NĐ-CP và Nghị định 50/2026/NĐ-CP).
  • Trường hợp không thuộc diện ưu đãi nêu trên, người sử dụng đất thường phải nộp mức chênh lệch đầy đủ theo Điều 8 Nghị định 103/2024/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 50/2026/NĐ-CP).

Ngoài tiền sử dụng đất, người dân có thể phải chi trả: lệ phí trước bạ (nếu thuộc trường hợp phải nộp), lệ phí cấp Giấy chứng nhận khi cấp mới, phí thẩm định hồ sơ theo mức của địa phương, chi phí đo đạc, trích đo địa chính nếu phát sinh.

Trường hợp được miễn, giảm tiền sử dụng đất.

Các trường hợp miễn, giảm tiền sử dụng đất được quy định tại Điều 157 Luật Đất đai 2024 và Điều 18, Điều 19 Nghị định 103/2024/NĐ-CP (ví dụ: người có công với cách mạng, hộ nghèo, hộ ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn…). Nếu thuộc diện này, cần chuẩn bị thêm giấy tờ chứng minh đối tượng được miễn, giảm khi nộp hồ sơ.

Trình tự, thủ tục chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất ở.

Theo khoản 2 Điều 227 Luật Đất đai 2024, cơ quan có chức năng quản lý đất đai kiểm tra điều kiện chuyển mục đích; nếu hồ sơ chưa bảo đảm thì hướng dẫn người sử dụng đất bổ sung. Quy trình thực tế thường gồm:

Chuẩn bị và nộp hồ sơ: đơn đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy tờ chứng minh đối tượng miễn/giảm nghĩa vụ tài chính (nếu có) – thành phần hồ sơ cụ thể theo quy định của UBND cấp tỉnh.

Cơ quan quản lý đất đai kiểm tra điều kiện: đối chiếu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, hiện trạng thửa đất.

Xác định nghĩa vụ tài chính: cơ quan đất đai chuyển thông tin sang cơ quan thuế; theo điểm a, b khoản 2 Điều 21 Nghị định 103/2024/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 50/2026/NĐ-CP), cơ quan thuế có thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ để xác định và thông báo số tiền sử dụng đất phải nộp.

Nộp tiền sử dụng đất và các khoản phí, lệ phí theo thông báo.

Nhận quyết định cho phép chuyển mục đích và cập nhật Giấy chứng nhận (thể hiện mục đích sử dụng là đất ở).

Thời gian giải quyết cụ thể do UBND cấp tỉnh quy định, vì vậy thời hạn giữa các địa phương có thể khác nhau.

Bảng tổng hợp nhanh

Nội dung Quy định chính Căn cứ
Có phải xin phép? Có, đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp Điểm b khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024
Điều kiện quy hoạch Đất NN trong khu dân cư/cùng thửa có đất ở: phù hợp quy hoạch Khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai 2024
Thửa đất khác Căn cứ kế hoạch sử dụng đất hằng năm Điểm a khoản 3 Điều 116 Luật Đất đai 2024
Quy hoạch cấp huyện cũ Tiếp tục dùng đến khi lập quy hoạch mới Khoản 2 Điều 22 Nghị định 151/2025/NĐ-CP
Thủ tục hành chính Do UBND cấp tỉnh quy định Điều 14, 15 Nghị định 49/2026/NĐ-CP
Tiền sử dụng đất 30% / 50% / 100% chênh lệch, một lần/thửa Điểm c khoản 2 Điều 10 NQ 254/2025/QH15; Điều 6 NĐ 50/2026/NĐ-CP
Miễn, giảm Theo diện chính sách Điều 157 Luật Đất đai 2024; Điều 18, 19 NĐ 103/2024/NĐ-CP

Quan điểm của Luật sư

Qua thực tiễn tư vấn, Luật Duy Hưng nhận thấy các sai sót phổ biến nhất không nằm ở việc thiếu giấy tờ, mà ở việc đánh giá sai điều kiện áp dụng mức ưu đãi 30%/50%. Mức ưu đãi này gắn với đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa có đất ở; thửa đất nông nghiệp riêng lẻ ngoài khu dân cư có thể không được xét theo khoản 5 Điều 116 và không được hưởng mức thu như vậy.

Khuyến nghị:

  • Kiểm tra quy hoạch và tra cứu bảng giá đất hiện hành của tỉnh trước khi quyết định, vì tiền sử dụng đất được tính theo giá đất và hạn mức tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích;
  • Không xây nhà trước khi có quyết định cho phép chuyển mục đích;
  • Không nên chia nhỏ thửa đất hoặc chia đất cho nhiều người chỉ để tận dụng ưu đãi, vì mức thu ưu đãi chỉ áp dụng một lần trên một thửa đất và cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm soát chặt chẽ;
  • Với thửa đất đang thừa kế chưa chia, đứng tên chung hoặc đang thế chấp, nên xử lý tư cách người sử dụng đất trước rồi mới nộp hồ sơ chuyển mục đích;
  • Hỏi trực tiếp cơ quan đất đai địa phương về thành phần hồ sơ và thời gian giải quyết vì UBND cấp tỉnh có thể quy định khác nhau.

Trên đây là bài viết: Chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất ở năm 2026 như thế nào? Để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực đất đai. Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.

Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.

  • VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
  • Chi nhánh Hà Nam: TDP Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
  • Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879   –    Zalo: Luật Duy Hưng   -   Email: luatduyhung@gmail.com
  • Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
  • Cam kết cung cấp dịch vụ  "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng! Trân trọng./.  ok

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Contact Me on Zalo
0964653879