HẠN CHẾ QUYỀN CỦA CHA MẸ ĐỐI VỚI CON CHƯA THÀNH NIÊN

1. Hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên là gì?

Hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên là việc giới hạn của pháp luật nhằm không cho cha, mẹ thực hiện một số quyền đối với con chưa thành niên trong một thời hạn nhất định.

Hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên là biện pháp chế tài của pháp luật hôn nhân và gia đình áp dụng đối với cha, mẹ không thực hiện tốt nghĩa vụ của mình đối với con chưa thành niên, có hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến quyền lợi của người con.

2. Những quyền nào cha, mẹ bị hạn chế đối với con chưa thành niên

Theo quy định tại Khoản 4, Điều 29, Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017, những quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên có thể bị hạn chế bao gồm:

– Quyền trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục con;

– Quyền quản lý tài sản riêng của con;

– Quyền đại diện theo pháp luật cho con.

3. Ai có quyền yêu cầu hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên.

Theo quy định tại Điều 86, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, những người có quyền yêu cầu hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên. Bao gồm: người giám hộ, người thân thích của con chưa thành niên, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, trẻ em, hội liên hiệp phụ nữ

3.1 Người giám hộ của con chưa thành niên

Người giám hộ của con chưa thành niên bao gồm: người giám hộ đương nhiên, người giám hộ được UBND xã nơi cư trú của người chưa thành niên cử hoặc Toà án chỉ định.

a) Người giám hộ đương nhiên

Người giám hộ đương nhiên của người chưa thành niên được xác định theo quy định tại Điều 52, Bộ luật Dân sự năm 2015. Cụ thể người giám hộ đương nhiên của người chưa thành niên được xác định theo thứ tự như sau: Anh ruột là anh cả hoặc chị ruột là chị cả là người giám hộ; nếu anh cả, chị cả không đủ điều kiện làm người giám hộ thì anh ruột hoặc chị ruột tiếp theo là người giám hộ, trừ trường hợp có thoả thuận anh ruột hoặc chị ruột khác làm người giám hộ; Trường hợp không có anh ruột hoặc chị ruột làm người giám hộ thì ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại làm người giám hộ hoặc những người này thoả thuận cử một hoặc một số người trong số họ làm người giám hộ; trường hợp không có người giám hộ như hai trường hợp trên thì bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột hoặc dì ruột làm người giám hộ.

b) Người giám hộ do UBND xã cử

Người giám hộ của người chưa thành niên do UBND cấp xã nơi người chưa thành niên cư trú cử được thực hiện theo quy định tại Điều 54, Bộ luật Dân sự năm 2015. Theo đó, người chưa thành niên không còn cha hoặc mẹ; người chưa thành niên có cha hoặc mẹ nhưng cha hoặc mẹ là người mất năng lực hành vi dân sự; cha hoặc mẹ có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; cha hoặc mẹ bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; cha hoặc mẹ không có điều kiện chăm sóc, giáo dục con và có yêu cầu người giám hộ mà không có người giám hộ đương nhiên như quy định tại Điều 52, Bộ luật Dân sự năm 2015 thì UBND xã nơi cư trú của người chưa thành niên có trách nhiệm cử người giám hộ cho người chưa thành niên. Việc cử người giám hộ cho người chưa thành niên trong trường hợp này phải có sự đồng ý của người chưa thành niên. Trường hợp cử người giám hộ cho người chưa thành niên từ đủ 06 tuổi trở lên phải xem xét nguyện vọng của người chưa thành niên.

c) Người giám hộ do Toà án chỉ định

Người giám hộ cho người chưa thành niên do Toà án chỉ định trong trường hợp sau: khi có tranh chấp giữa những người giám hộ quy định tại Điều 52, Bộ luật Dân sự năm 2015 hoặc khi có tranh chấp về việc cử người giám hộ. Đối với người chưa thành niên từ đủ 06 tuổi trở lên thì Toà án chỉ định người giám hộ cho họ phải xem xét nguyện vọng của họ.

3.2 Người thân thích của người chưa thành niên

Theo quy định tại khoản 19 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 thì “Người thân thích là người có quan hệ hôn nhân, nuôi dưỡng, người có cùng dòng máu về trực hệ và người có họ trong phạm vi ba đời.”. Theo đó, người thân thích của người chưa thành niên có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của cha mẹ đối với người chưa thành niên bao gồm: Anh, chị ruột đã thành niên; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại người chưa thành niên; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột hoặc dì ruột của người chưa thành niên.

3.3 Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, trẻ em

Cơ quan quản lý nhà nước về công tác gia đình được quy định tại Điều 3 Nghị định số 02/2013/NĐ-CP ngày 03/01/2013 của Chính phủ về công tác gia đình như sau: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về công tác gia đình trong phạm vi toàn quốc; Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách nhiệm phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện quản lý nhà nước về công tác gia đình; Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về công tác gia đình tại địa phương. Ngoài ra, theo quy định tại các khoản 11, khoản 12 Điều 8 của Nghị định số 24/2014/NĐ-CP ngày 04/4/2014 của Chính phủ quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và theo quy định tại các khoản 5, khoản 6 Điều 7 Nghị định số 37/2014/NĐ-CP ngày 05/5/2014 của Chính phủ quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh thì Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu, giúp UBND cấp tỉnh quản lý nhà nước về gia đình, về bảo vệ và chăm sóc trẻ em, Phòng Lao động – Thương binh và xã hội, Phòng Văn hóa và Thông tin tham mưu, giúp UBND cấp huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước về gia đình, về bảo vệ và chăm sóc trẻ em. Như vậy, cơ quan quản lý nhà nước về công tác gia đình, trẻ em là các cơ quan được quy định tại các Nghị định nêu trên.

4. Cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên khi nào?

4.1 Cha, mẹ bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Hành vi xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của con được coi là hành vi vi phạm quan trọng nhất trong các hành vi mà cha, mẹ có thể bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1, Điều 85 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 hành vi xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của cha, mẹ đối với con bị kết án với một trong các tội được quy định tại Chương XIV của Bộ luật Hình sự năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017 với lỗi cố ý mới bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên.

Hành vi vi phạm nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con chưa thành niên của cha mẹ có thể bao gồm những hành vi sau đây: cha mẹ trốn tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc con hoặc thực hiện trách nhiệm một cách hời hợt, không quan tâm đến cuộc sống của con làm ảnh hưởng đến đời sống vật chất hoặc tinh thần của con; không cho con đi học, bắt làm công việc không phù hợp hoặc quá sức lao động của con; đưa con vào môi trường sống không không lành mạnh… Những hành vi vi phạm nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con như vậy nhưng đến mức nghiêm trọng thì cha mẹ cũng có thể bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên.

4.2 Phá tán tài sản của con

a) Tài sản của con là gì?

Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình con có quyền có tài sản riêng. Tài sản riêng của con bao gồm: được thửa kế riêng, được tặng cho riêng, thu nhập do con lao động hợp pháp, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của con và thu nhập hợp pháp khác. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của con.     Con từ đủ 15 tuổi trở lên có thể tự mình quản lý tài sản riêng của mình hoặc nhờ cha, mẹ quản lý; trường hợp cha, mẹ hoặc người giám hộ quản lý tài sản của con dưới 15 tuổi có quyền định đoạt tài sản của con vì lợi ích của con, nếu con từ đủ 09 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con; con từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi có quyền tự định đoạt tài sản của mình, trừ trường hợp tài sản là bất động sản, động sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc sử dụng để kinh doanh thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của cha, mẹ hoặc người giám hộ…

b) Hành vi phá tán tài sản của con chưa thành niên là gì?

Hành vi phá tán tài sản của con chưa thành niên là hành vi dùng tài sản của con chưa thành niên trái với lợi ích, nhu cầu của con, gây hậu quả nghiêm trọng đến tài sản riêng của con như là: cha, mẹ sử dụng tài sản của con cho mục đích cá nhân, dùng tài sản của con cho hoạt động kinh doanh bất hợp pháp, có hành vi hủy hoại tài sản của con, chiếm đoạt tài sản của con.

4.3 Có lối sống đồi truỵ

Căn cứ theo quy định tại khoản 4, Điều 3, Nghị định 178/2004/NĐ-CP thì “đồi trụy” là sự thể hiện bằng hành động, bằng hình ảnh, bằng âm thanh lối sống ăn chơi, tiêu khiển thấp hèn, xấu xa, hư hỏng đến mức tồi tệ về đạo đức, trái với thuần phong, mỹ tục của dân tộc.

Như vậy, lối sống đồi trụy của cha, mẹ là lối sống buông thả, ăn chơi, tiêu khiển thấp hèn, xấu xa, hư hỏng, thiếu lành mạnh, suy đồi về đạo đức, trái thuần phong, mỹ tục như: nghiện chất kích thích, nghiện cờ bạc, rượu chè, tàng trữ, mua bán văn hóa phẩm bạo lực,…

Người chưa thành niên là người chưa có sự nhận thức đầy đủ cả về thể chất lẫn tinh thần nên rất dễ bị ảnh hưởng bởi những hành vi, lối sống của cha, mẹ mình và rất dễ bị lôi kéo, xúi giục thậm chí ép buộc làm những việc sai trái mà bản thân chưa nhận thức được.

4.4 Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội

Hành vi của cha, mẹ có thể xác định  là xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội: dụ dỗ, lôi kéo trẻ em đi lang thang, Dụ dỗ, lừa dối, ép buộc trẻ em mua, bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma tuý; lôi kéo trẻ em đánh bạc; Dụ dỗ, lừa dối, dẫn dắt, chứa chấp, ép buộc trẻ em hoạt động mại dâm; Lợi dụng, dụ dỗ, ép buộc trẻ em mua, bán, sử dụng văn hoá phẩm kích động bạo lực, đồi trụy; Lợi dụng trẻ em vì mục đích trục lợi; xúi giục trẻ em thù ghét cha mẹ, người giám hộ hoặc xâm phạm tính mạng, thân thể, nhân phẩm, danh dự của người khác.

5. Hậu quả pháp lý của việc cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên

Hậu quả pháp lý của việc cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên được quy định tại Điều 87 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. Cụ thể là:

– Trong trường hợp cha hoặc mẹ bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên thì người kia thực hiện quyền trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng của con và đại diện theo pháp luật cho con.

– Việc trông nom, chăm sóc, giáo dục con và quản lý tài sản riêng của con chưa thành niên được giao cho người giám hộ theo quy định của BLDS và Luật này trong các trường hợp sau đây:

+/ Cha và mẹ đều bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên;

+/ Một bên cha, mẹ không bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên nhưng không đủ điều kiện để thực hiện quyền, nghĩa vụ đối với con;

+/ Một bên cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên và chưa xác định được bên cha, mẹ còn lại của con chưa thành niên.

– Cha, mẹ đã bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

———————————————————————

Để tìm hiểu thêm các vấn đề liên quan đến quyền, nghĩa vụ cha mẹ đối với con chưa thành niên. Mời bạn đọc tham khảo các bài viết khác Tại đây. 

• VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
• Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
• Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879   –    Zalo: Luật Duy Hưng   -   Email: luatduyhung@gmail.com
• Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
• Cam kết cung cấp dịch vụ  "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"