Thu hồi đất là một biện pháp của Nhà nước nhằm phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, một phòng quốc gia hoặc xử lý vi phạm pháp luật đất đai. Tuy nhiên, đây cũng là vấn đề gây ra nhiều tranh chấp, khiếu nại, đặc biệt khi quyền lợi của người bị thu hồi đất chưa được đảm bảo một cách công bằng. Luật Đất đai năm 2024 đã bổ sung nhiều quy định mới nhằm mở rộng và bảo vệ quyền lợi của người được thu hồi đất. Trong bài viết này, Luật Duy Hưng sẽ phân tích các điểm mới về quyền lợi của người bị thu hồi đất, bao gồm:
Thay đổi về giá đất đảm bảo quyền lợi của người bị thu hồi đất.
Căn cứ khoản 2 Điều 159 Luật Đất đai 2024, Bảng giá đất được xây dựng theo từng khu vực, vị trí. Mỗi địa phương sẽ tự quyết định bảng giá đất và điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất 01 năm/lần để phù hợp với giá đất thị trường.
Theo đó, giá đền bù được tính theo giá đất cụ thể, việc bỏ khung giá đất và định giá theo thị trường thì giá bồi thường khi thu hồi đất sẽ sát với thực tế, đảm bảo lợi ích của người bị thu hồi đất (thay vì quy định khung giá đất 05 năm/lần và căn cứ vào giá đất tối thiểu, tối đa do Chính Phủ ban hành tại Luật Đất đai 2013).
Luật Đất đai 2024 quy định bảng giá đất lần đầu được công bố và áp dụng từ ngày 01/01/2026.
Quy định thêm hình thức bồi thường khi thu hồi đất nông nghiệp.
Căn cứ Điều 74, Điều 77 Luật Đất đai 2013 quy định: Đối với trường hợp nhà nước thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân thì việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.
Tuy nhiên, khoản 1 Điều 96 Luật Đất đai 2024 quy định: Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp mà có đủ điều kiện được bồi thường theo quy định khi Nhà nước thu hồi đất được bồi thường bằng đất nông nghiệp hoặc bằng tiền hoặc bằng đất có mục đích sử dụng khác với loại đất thu hồi hoặc bằng nhà ở.
Như vậy, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nông nghiệp có thể được bồi thường bằng đất ở, nhà ở nếu có nhu cầu và địa phương có điều kiện về quỹ đất ở, nhà ở.
Chỉ được ra quyết định thu hồi đất khi đã bố trí xong tái định cư.
Khoản 6, Điều 91 Luật Đất đai 2024 quy định:
“6. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư để bảo đảm chủ động trong việc bố trí tái định cư cho người có đất thu hồi. Việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất.”
Tuy nhiên trước đây theo khoản 3 Điều 85 Luật đất đai 2013 thì việc thu hồi đất ở chỉ cần hoàn thành việc xây dựng nhà ở hoặc cơ sở hạ tầng của khu tái định cư thì sẽ được ra quyết định thu hồi đất và quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong cùng một ngày.
Như vậy, đối với trường hợp thu hồi đất mà phải bố trí tái định cư thì phải hoàn thành bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất.
Luật Đất đai 2024 đã quy định rõ hơn về trình tự, thủ tục phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải thực hiện trước mới được thu hồi đất. Đây là quy định đảm bảo cao hơn quyền lợi cho người dân khi bị thu hồi đất so với trước đây, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước trong việc tạo lập chỗ ở ổn định đối với người dân bị thu hồi đất.
Hộ gia đình nhiều thế hệ bị thu hồi đất được hỗ trợ giao thêm đất.
Khoản 4 Điều 111 Luật Đất đai 2024 quy định:
“… Trường hợp trong hộ gia đình có nhiều thế hệ hoặc có nhiều cặp vợ chồng cùng chung sống trên một thửa đất ở bị thu hồi nếu đủ điều kiện để tách thành từng hộ gia đình riêng theo quy định của pháp luật về cư trú hoặc có nhiều hộ gia đình có chung quyền sử dụng 01 thửa đất ở bị thu hồi mà diện tích đất ở được bồi thường không đủ để giao riêng cho từng hộ gia đình thì được xem xét hỗ trợ để giao đất ở có thu tiền sử dụng đất hoặc bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở cho các hộ gia đình còn thiếu.”
Theo quy định này, diện tích đất ở được bồi thường cho hộ gia đình nhiều thế hệ hoặc nhiều cặp vợ chồng cùng sống trên thửa đất ở bị thu hồi, nhưng diện tích đất ở không đủ để giao riêng cho từng hộ gia đình đó thì được hỗ trợ giao đất ở có thu tiền sử dụng đất hoặc bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở cho các hộ gia đình còn thiếu.
Bổ sung khoản hỗ trợ cho người bị thu hồi đất.
Bên cạnh các khoản hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm; hỗ trợ tái định cư;… Luật Đất đai 2024 đã bổ sung thêm các khoản hỗ trợ khác cho người bị thu hồi đất như:
– Hỗ trợ di dời vật nuôi;
– Hỗ trợ để tháo dỡ, phá dỡ, di dời đối với tài sản gắn liền với đất là phần công trình xây dựng theo giấy phép xây dựng có thời hạn theo pháp luật về xây dựng mà đến thời điểm thu hồi đất giấy phép đã hết thời hạn.
Ngoài ra, căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương, UBND cấp tỉnh quyết định biện pháp, mức hỗ trợ khác để bảo đảm có chỗ ở, ổn định đời sống, sản xuất đối với người có đất thu hồi, chủ sở hữu tài sản cho từng dự án cụ thể.
Trên đây là một số quy định về “quyền lợi của người bị thu hồi đất” theo quy định của Luật đất đai 2024. Để tìm hiểu thêm các vấn đề liên quan đến Đất đai, Mời bạn đọc tham khảo các bài viết khác Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
