Tuyên bố một người đã chết sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới quan hệ thân nhân và quan hệ tài sản của người đó. Do vậy việc tuyên bố một người đã chết phải tuân thủ theo quy định pháp luật. Vậy điều kiện và thủ tục tuyên bố người đã chết thực hiện thế nào?
Thế nào là tuyên bố một người đã chết?
Tuyên bố một người đã chết là thủ tục pháp lý được thực hiện khi một người đã mất tích trong một khoản thời gian dài; hoặc dựa trên các hoàn cảnh thực tế (như thiên tai, chiến tranh, dịch bệnh…), mà những người khác đã dùng mọi phương thức liên lạc nhưng vẫn không nhận được tin tức xác thực là người đó vẫn còn sống hay đã chết.
Khác với cái chết sinh học, dựa trên các đặc tính của cơ thể theo kết quả từ các cơ sở y tế, việc tuyên bố một người chết về mặt pháp lý không phụ thuộc vào việc người đó đã chết thật hay chưa mà khi có đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật thì những người liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố.
Điều kiện tuyên bố một người đã chết
Người thân, người có quyền và lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố người đó đã chết.
Căn cứ Điều 71 BLDS 2015 thì Tòa án xem xét ra quyết định tuyên bố một người là đã chết nếu thuộc một trong những trường hợp sau:
(1) Sau 03 năm, kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án có hiệu lực pháp luật mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;
Xem thêm: TUYÊN BỐ MỘT NGƯỜI MẤT TÍCH
(2) Biệt tích trong chiến tranh sau 05 năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;
(3) Bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai mà sau 02 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm hoạ, thiên tai đó chấm dứt vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;
(4) Biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống kể từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó;
Hậu quả pháp lý của người bị Toà án tuyên bố đã chết
Căn cứ Điều 72 BLDS 2015 thì quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản của người bị Tòa án tuyên bố là đã chết được giải quyết như sau:
– Khi quyết định của Tòa án tuyên bố một người là đã chết có hiệu lực pháp luật thì quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ nhân thân khác của người đó được giải quyết như đối với người đã chết.
– Quan hệ tài sản của người bị Tòa án tuyên bố là đã chết được giải quyết như đối với người đã chết; tài sản của người đó được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế.
Thủ tục tuyên bố một người đã chết
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
– Đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự (Mẫu đơn số 01-VDS theo Nghị quyết số 04/2018/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành ngày 09/08/2018).
– Các tài liệu, chứng cứ để chứng minh người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết. (khoản 2 Điều 391 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015)
Bước 2: Nộp đơn yêu cầu
Nộp đơn tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết có nơi cư trú cuối cùng.
Bước 3: Thụ lý và giải quyết
– Thời hạn 20 ngày kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu, Tòa án tiến hành ra thông báo tìm kiếm thông tin về người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết. Thời hạn thông báo là 04 tháng kể từ lần phát thông tin đầu tiên.
– Khi đã hết hạn thông báo, trong thời hạn 10 ngày, Tòa án phải ra quyết định mở phiên họp để xét đơn yêu cầu.
– Khi đơn yêu cầu được Tòa án chấp nhận, Tòa án sẽ ra quyết định tuyên bố một người là đã chết, trong quyết định, Tòa án phải xác định ngày chết và các hệ quả pháp lý kèm theo.
Có thể hủy bỏ quyết định tuyên bố chết hay không?
Căn cứ Điều 73 BLDS 2015 thì khi người bị tuyên bố là đã chết trở về hoặc có tin tức xác thực là người đó còn sống thì theo yêu cầu của người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố người đó là đã chết.
Như vậy, có thể huỷ bỏ quyết định tuyên bố một người đã chết của Toà án khi đáp ứng điều kiện nêuu trên.
Hậu quả pháp lý khi huỷ bỏ quyết định tuyên bố một người đã chết
Đối với quan hệ nhân thân: khi Tòa án ra quyết định hủy tuyên bố người đã chết, quan hệ nhân thân của người đó sẽ được phục hồi như lúc trước. Tuy nhiên, trừ quan hệ hôn nhân:
– Vợ/chồng của người bị tuyên bố là đã chết đã được Tòa án cho ly hôn theo quy định thì quyết định cho ly hôn vẫn có hiệu lực pháp luật.
– Vợ/chồng của người bị tuyên bố là đã chết đã kết hôn với người khác thì việc kết hôn đó vẫn có hiệu lực pháp luật.
Đối với quan hệ tài sản:
– Người được Tòa án hủy tuyên bố chết có quyền yêu cầu những người đã nhận tài sản thừa kế trả lại các phần tài sản, giá trị tài sản hiện còn.
– Trường hợp người thừa kế biết rõ việc người này còn sống mà cố tình giấu giếm tài sản nhằm hưởng thừa kế thì người đó phải hoàn trả toàn bộ tài sản đã nhận, kể cả hoa lợi, lợi tức; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường.
Để tìm hiểu thêm các vấn đề liên quan đến dân sự. Mời bạn đọc tham khảo các bài viết khác Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
