Im lặng trong giao kết hợp đồng có mặc nhiên là đồng ý? là câu hỏi hiện nay được nhiều người quan tâm. Trong giao kết hợp đồng, sự thể hiện ý chí giữa các bên thường được thể hiện bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, một bên không có phản hồi gì – tức là im lặng – khiến phát sinh câu hỏi pháp lý đáng lưu ý:
Thời điểm giao kết và có hiệu lực của hợp đồng?
Căn cứ theo Điều 400 Bộ luật Dân sự 2015 thì thời điểm có hiệu lực của hợp đồng được quy định như sau:
Thời điểm giao kết hợp đồng được xác định như sau:
– Hợp đồng được giao kết vào thời điểm bên đề nghị nhận được chấp nhận giao kết hợp đồng;
– Trường hợp các bên có thỏa thuận im lặng là sự trả lời chấp nhận giao kết hợp đồng trong một thời hạn thì thời điểm giao kết hợp đồng là thời điểm cuối cùng của thời hạn đó;
– Thời điểm giao kết hợp đồng bằng lời nói là thời điểm các bên đã thỏa thuận về nội dung của hợp đồng.
– Thời điểm giao kết hợp đồng bằng văn bản là thời điểm bên sau cùng ký vào văn bản hay bằng hình thức chấp nhận khác được thể hiện trên văn bản.
– Trường hợp hợp đồng giao kết bằng lời nói và sau đó được xác lập bằng văn bản thì thời điểm giao kết hợp đồng được xác định là thời điểm các bên đã thỏa thuận về nội dung của hợp đồng.
Như vậy, theo quy định nêu trên thì hợp đồng được giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật liên quan có quy định khác.
Im lặng trong giao kết hợp đồng có mặc nhiên là đồng ý?
Khoản 1 Điều 393 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau: “2. Sự im lặng của bên được đề nghị không được coi là chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng, trừ trường hợp có thỏa thuận hoặc theo thói quen đã được xác lập giữa các bên”
Như vậy, theo quy định cảu pháp luật thì sự im lặng của bên được đề nghị không được coi là chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng, trừ trường hợp có thỏa thuận hoặc theo thói quen đã được xác lập giữa các bên. Điều đó có nghĩa là việc im lặng của bên nhận đề nghị giao kết hợp đồng không mặc nhiên với việc chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng.
Việc không thừa nhận sự im lặng là chấp nhận có tác dụng bảo vệ quyền tự do ý chí, tránh việc một bên bị buộc phải thực hiện nghĩa vụ hợp đồng dù chưa thực sự đồng thuận. Điều này đặc biệt quan trọng trong các tình huống có yếu tố ép buộc, lạm dụng hoặc khi các bên chưa từng có quan hệ giao dịch trước đó.
Im lặng được coi là chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng trong các trường hợp sau:
– Khi giữa các bên tồn tại thỏa thuận xem sự im lặng của bên nhận đề nghị giao kết là chấp nhận toàn bộ lời đề nghị;
– Theo thói quen được thiết lập lặp đi lặp lại, thường xuyên của các bên, không cần phải có sự trả lời.
Đồng thời, theo thực tiễn xét xử, sự im lặng là biểu hiện của sự chấp nhận giao kết hợp đồng nếu có sự xuất hiện của các yếu tố sau:
– Bên im lặng biết bên kia thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng nhưng không phản đổi;
– Bên im lặng đã thực hiện nghĩa vụ của mình đối với bên kia;
– Im lặng trong quá trình giao kết hợp đồng nhưng sau đó yêu cầu bên kia thực hiện hợp đồng.
Như vậy, im lặng trong giao kết hợp đồng không mặc nhiên được coi là sự đồng ý, trừ khi có quy định của pháp luật, thỏa thuận trước đó giữa các bên, hoặc tập quán giao dịch cho phép hiểu như vậy. Đây là nguyên tắc bảo vệ quyền tự do ý chí trong giao kết hợp đồng – một nguyên tắc cốt lõi của pháp luật dân sự.
Tuy nhiên, trong thực tiễn, nếu một bên thường xuyên thực hiện giao dịch theo hình thức im lặng mà vẫn có sự chấp nhận rõ ràng sau đó, thì sự im lặng đó có thể được hiểu là sự ngầm đồng ý. Vì vậy, để hạn chế rủi ro pháp lý, các bên nên thể hiện ý chí rõ ràng và bằng hình thức cụ thể, thay vì suy đoán dựa trên sự im lặng.
Sự im lặng trong giao kết hợp đồng không phải là một khái niệm hoàn toàn “vô hiệu”, mà cần được đặt trong bối cảnh cụ thể, gắn với thỏa thuận và thực tiễn giữa các bên. Việc hiểu đúng và áp dụng chuẩn xác nguyên tắc về sự im lặng sẽ giúp các chủ thể giao dịch nâng cao ý thức pháp lý, phòng tránh rủi ro pháp lý và bảo đảm sự minh bạch trong hoạt động thương mại.
Trên đây là một số nội dung cơ bản về vấn đề “Im lặng trong giao kết hợp đồng có mặc nhiên là đồng ý?“. Để tham khảo thêm các vấn đề liên quan đến lĩnh vực Dân sự, mời bạn xem Tại đây
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
