Tranh chấp thương mại (TCTM) là những mâu thuẫn, bất đồng phát sinh giữa các bên trong quá trình thiết lập, thay đổi, thực hiện, chấm dứt hợp đồng hoặc các hoạt động thương mại khác. Đây là loại tranh chấp xảy ra phổ biến trong nền kinh tế thị trường, có thể phát sinh từ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, phân phối, đại lý, nhượng quyền thương mại, vận chuyển hàng hóa, thanh toán, bảo hiểm, tài chính, đầu tư…vv.
Tranh chấp thương mại được giải quyết thế nào???
Trong môi trường kinh doanh ngày càng cạnh tranh và phức tạp, TCTM là điều không thể tránh khỏi. Điều quan trọng không phải là tránh tranh chấp, mà là giải quyết nó như thế nào để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, uy tín và nguồn lực của doanh nghiệp. Theo quy định tại Điều 317 Luật thương mại năm 2005 thì giải quyết TCTM được thực hiện theo các hình thức sau:
– Thương lượng giữa các bên;
– Hoà giải giữa các bên do một cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân được các bên thỏa thuận chọn làm trung gian hoà giải;
– Giải quyết tại Trọng tài hoặc Toà án.
Thủ tục giải quyết tranh chấp trong thương mại tại Trọng tài, Toà án được tiến hành theo các thủ tục tố tụng của Trọng tài, Toà án do pháp luật quy định.
Cách 1: Thương lượng giữa các bên.
Thương lượng là phương thức hai bên tự nguyện đàm phán để tìm tiếng nói chung, không qua bất kỳ cơ quan hay tổ chức trung gian nào. Đây là hình thức nhanh chóng, tiết kiệm chi phí và giữ được bí mật thương mại.
Tuy nhiên, trên thực tế, thương lượng chỉ thực sự hiệu quả nếu các bên đều thiện chí và có trình độ pháp lý tương đồng. Trong một vụ việc chúng tôi từng tư vấn, một doanh nghiệp thương mại dịch vụ tại Nam Định đã cố gắng tự thương lượng với đối tác nước ngoài khi bị đơn phương chấm dứt hợp đồng phân phối. Kết quả, do thiếu hiểu biết pháp lý và không có chiến lược đàm phán, doanh nghiệp này đã thiệt hại hàng tỷ đồng và mất quyền phân phối độc quyền. Nếu doanh nghiệp này sử dụng dịch vụ tư vấn ngay từ đầu, họ có thể thương lượng hiệu quả hơn hoặc lựa chọn phương án giải quyết khác phù hợp hơn.
Thương lượng là phương thức linh hoạt, tự nguyện, dựa trên nguyên tắc sau:
– Tự nguyện: Các bên tham gia hoàn toàn trên tinh thần tự nguyện, không bị ép buộc;
– Bình đẳng: Không bên nào có quyền áp đặt ý chí lên bên còn lại;
– Thiện chí và hợp tác: Mục tiêu không phải là thắng – thua, mà là đạt được giải pháp đôi bên cùng có lợi (win-win);
– Bảo mật thông tin: Những nội dung trao đổi trong quá trình thương lượng không được công bố trừ khi các bên đồng ý.
Quy trình thương lượng trong giải quyết tranh chấp thương mại thông thường, quá trình thương lượng trải qua các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi thương lượng
+/ Rà soát lại hợp đồng, chứng từ giao dịch, bằng chứng vi phạm…
+/ Xác định rõ mục tiêu thương lượng: những nội dung nào có thể nhân nhượng, những điểm nào phải giữ vững.
+/ Tham khảo tư vấn pháp lý để đảm bảo chiến lược thương lượng đúng luật và hiệu quả.
Bước 2: Tiến hành thương lượng
+/ Tổ chức buổi làm việc giữa đại diện các bên, có thể qua thư, email hoặc gặp trực tiếp.
+/ Nêu rõ lập trường, phân tích lý lẽ, và đề xuất giải pháp cụ thể.
+/ Đảm bảo không dùng lời lẽ mang tính chất đe dọa, công kích hoặc làm căng thẳng thêm tình hình.
Bước 3: Lập biên bản thương lượng
+/ Nếu đạt được thỏa thuận, các bên cần lập biên bản ghi nhớ hoặc thỏa thuận bằng văn bản để làm căn cứ ràng buộc pháp lý.
+/ Văn bản nên ghi rõ nội dung các bên đồng thuận, thời hạn thực hiện và trách nhiệm của mỗi bên.
Lợi ích của giải quyết tranh chấp bằng thương lượng
+/ Tiết kiệm thời gian và chi phí: Không mất lệ phí tòa án hay trọng tài, không phải chờ đợi lâu;
+/ Giữ gìn mối quan hệ hợp tác: Tránh căng thẳng, đổ vỡ trong quan hệ đối tác lâu dài;
+/ Bảo mật: Không công khai như phiên tòa, phù hợp với các tranh chấp có yếu tố bí mật kinh doanh;
+/ Linh hoạt: Các bên có thể tự xây dựng nội dung và phương thức giải quyết phù hợp với thực tế.
Cách 2: Hòa giải theo quy định về hòa giải thương mại.
Hòa giải thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp thương mại do các bên thỏa thuận và được hòa giải viên thương mại làm trung gian hòa giải hỗ trợ giải quyết tranh chấp theo quy định của Nghị định về hòa giải thương mại. Cụ thể như sau:
Điều kiện giải quyết tranh chấp bằng hòa giải thương mại.
Tranh chấp được giải quyết bằng hòa giải thương mại nếu các bên có thỏa thuận hòa giải. Các bên có thể thỏa thuận giải quyết tranh chấp bằng hòa giải trước, sau khi xảy ra tranh chấp hoặc tại bất cứ thời điểm nào của quá trình giải quyết tranh chấp. Thỏa thuận hòa giải có thể được xác lập dưới hình thức điều khoản hòa giải trong hợp đồng hoặc dưới hình thức thỏa thuận riêng. Và phải được xác lập bằng văn bản.
Lựa chọn hòa giải viên.
Theo quy định tại Điều 12 Nghị định 22/2017/ NĐ – CP ngày 24 tháng 2 năm 2017 về hòa giải thương mại thì việc lựa chọn và chỉ định hào gaiir viên tiến hành hòa giải TCTM được thực hiện như sau:
1. Hòa giải viên thương mại do các bên thỏa thuận lựa chọn từ danh sách hòa giải viên thương mại của tổ chức hòa giải thương mại hoặc từ danh sách hòa giải viên thương mại vụ việc do Sở Tư pháp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương công bố.
2. Việc chỉ định hòa giải viên thương mại thông qua tổ chức hòa giải thương mại được thực hiện theo Quy tắc hòa giải của tổ chức hòa giải thương mại.
Trình tự, thủ tục tiến hành hòa giải.
Theo quy định tại Điều 14 Nghị định 22/2017/ NĐ – CP ngày 24 tháng 2 năm 2017 về hòa giải thương mại thì việc lựa chọn và chỉ định hào gaiir viên tiến hành hòa giải TCTM được thực hiện như sau:
1. Các bên có quyền lựa chọn Quy tắc hòa giải của tổ chức hòa giải thương mại để tiến hành hòa giải hoặc tự thỏa thuận trình tự, thủ tục hòa giải. Trường hợp các bên không có thỏa thuận về trình tự, thủ tục hòa giải thì hòa giải viên thương mại tiến hành hòa giải theo trình tự, thủ tục mà hòa giải viên thương mại thấy phù hợp với tình tiết vụ việc, nguyện vọng của các bên và được các bên chấp thuận.
2. Tranh chấp có thể do một hoặc nhiều hòa giải viên thương mại tiến hành theo thỏa thuận của các bên.
3. Tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình hòa giải, hòa giải viên thương mại đều có quyền đưa ra đề xuất nhằm giải quyết tranh chấp.
4. Địa điểm, thời gian hòa giải được thực hiện theo thỏa thuận của các bên hoặc theo lựa chọn của hòa giải viên thương mại trong trường hợp các bên không có thỏa thuận.
Trường hợp hòa giải thành các bên lập văn bản về kết quả hòa giải thành và được xem xét công nhận theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Văn bản về kết quả hòa giải thành có hiệu lực thi hành đối với các bên theo quy định của pháp luật dân sự.
Trường hợp không đạt được kết quả hòa giải thành, các bên có quyền tiếp tục hòa giải hoặc yêu cầu Trọng tài hoặc Tòa án giải quyết tranh chấp theo quy định của pháp luật.
Cách 3: Giải quyết tại Trọng tài hoặc Toà án.
Trọng tài thương mại: Trọng tài thương mại là một cơ chế giải quyết tranh chấp phi tư pháp, do các bên lựa chọn trung tâm trọng tài và trọng tài viên có chuyên môn phù hợp. Các ưu điểm của hình thức này bao gồm:
– Tính bảo mật cao;
– Thủ tục linh hoạt;
– Hiệu lực phán quyết ràng buộc như bản án của Tòa án;
– Trọng tài viên chuyên sâu về lĩnh vực tranh chấp.
Đây là lý do ngày càng nhiều doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam lựa chọn trọng tài để giải quyết tranh chấp thương mại.
Giải quyết tranh chấp thương mại tại Tòa án: Tòa án là nơi giải quyết tranh chấp thương mại khi các phương thức khác không đạt hiệu quả. Đây là thiết chế nhà nước, có quyền phán xử bắt buộc và cưỡng chế thi hành.
Tuy nhiên, thủ tục tố tụng tại Tòa án thường kéo dài, chi phí phát sinh lớn và dễ làm ảnh hưởng đến danh tiếng doanh nghiệp do tính công khai của phiên tòa.
Ví dụ: Một doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng tại Hà Nội từng lâm vào tình trạng mất hợp đồng cung ứng với đối tác lớn chỉ vì vướng vào vụ kiện thương mại kéo dài 4 năm. Trong khi chờ đợi phán quyết cuối cùng, tài chính doanh nghiệp cạn kiệt, mất uy tín trên thị trường, và sau cùng phải rút lui khỏi phân khúc bán lẻ đầy tiềm năng.
Tranh chấp thương mại không còn là câu chuyện riêng lẻ của mỗi doanh nghiệp, mà là hiện tượng phổ biến trong thương trường hiện đại. Cách doanh nghiệp xử lý tranh chấp phản ánh năng lực quản trị rủi ro, tầm nhìn chiến lược và sự chuyên nghiệp của tổ chức.
Trong quá trình hoạt động kinh doanh, TCTM là điều không thể tránh khỏi, nhưng doanh nghiệp có thể kiểm soát và vượt qua nếu được trang bị kiến thức pháp lý và đồng hành cùng luật sư giàu kinh nghiệm để xây dựng một chiến lược pháp lý và chủ động hơn trong việc xử lí khi có tranh chấp xảy ra.
Trên đây là một số nội dung về các cách thức “Giải quyết tranh chấp thương mại” theo quy định Luật Thương mại 2005. Để tìm hiểu thêm các nội dung có liên quan đến pháp luật thương mại, đề nghị Quý vị tham khảo các bài viết khác Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
