Thử việc là gì?
Thử việc là quá trình thử thách dành cho người lao động trong một thời gian nhất định nhằm đánh giá năng lực, trình độ, ý thức, điều kiện lao động, điều kiện sử dụng lao động…. trước khi quyết định ký kết hợp đồng lao động chính thức.
Từ thời gian thử việc này, bên sử dụng lao động có thể đánh giá được năng lực và hiệu quả công việc, người lao động cũng biết xem mình có phù hợp với công việc, môi trường làm việc và các chế độ khác hay không từ đó đưa ra kết luận có làm việc chính thức hay không.
Thường thì trong giai đoạn thử việc, người lao động sẽ nhận được một phần của các phúc lợi và lương mà họ sẽ được hưởng sau khi trở thành nhân viên chính thức. Nếu sau giai đoạn thử việc, cả hai bên đều hài lòng, thì người thử việc sẽ được chấp nhận làm nhân viên chính thức và sẽ có các quyền và trách nhiệm tương tự như các nhân viên khác.
Thử việc có bắt buộc phải ký hợp đồng không?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 24 Bộ luật Lao động 2019 đã quy định về thử việc như sau:
“1. Người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận nội dung thử việc ghi trong hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận về thử việc bằng việc giao kết hợp đồng thử việc.
2. Nội dung chủ yếu của hợp đồng thử việc gồm thời gian thử việc và nội dung quy định tại các điểm a, b, c, đ, g và h khoản 1 Điều 21 của Bộ luật này.
3. Không áp dụng thử việc đối với người lao động giao kết hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng.”
Theo đó, người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận nội dung thử việc ghi trong hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận về thử việc bằng việc giao kết hợp đồng thử việc. Các bên khi có thỏa thuận về việc làm thử thì có thể ghi nhận nội dung thử việc trong hợp đồng lao động hoặc giao kết hợp đồng thử việc.
Bên cạnh đó, hiện nay, tại Bộ luật Lao động 2019 không có quy định về hình thức của hợp đồng thử việc mà chỉ có quy định về hình thức của hợp đồng lao động.
Cụ thể, tại Điều 14 Bộ luật Lao động 2019 quy định về hình thức của hợp đồng lao động cụ thể như sau:
“1. Hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.
Hợp đồng lao động được giao kết thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử có giá trị như hợp đồng lao động bằng văn bản.
2. Hai bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 18, điểm a khoản 1 Điều 145 và khoản 1 Điều 162 của Bộ luật này.”
Đối với hợp đồng lao động bằng lời nói chỉ được áp dụng đối với hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng nhưng với trường hợp này người lao động sẽ không phải thử việc.
Trường hợp nếu các bên lựa chọn thỏa thuận thử việc tại hợp đồng lao động, các bên sẽ phải tiến hành giao kết hợp đồng bằng văn bản hoặc thông qua dữ liệu điện tử. Còn nếu giao kết hợp đồng thử việc, các bên được tùy chọn hình thức của hợp đồng.
Như vậy, khi thử việc, các bên không bắt buộc phải ký thành hợp đồng. Dù có thỏa thuận về thử việc nhưng không ký hợp đồng vẫn được coi là đúng luật.
Thử việc không ký hợp đồng thì gặp rủi ro gì?
Dễ bị xâm phạm các quyền lợi chính đáng trong thời gian thử việc
Tại Bộ luật Lao động 2019 có quy định rằng trong thời gian thử việc người lao động sẽ được hưởng các quyền lợi như:
+/ Đảm bảo về thời gian thử việc: Không quá 180 ngày với công việc của người quản lý doanh nghiệp; không quá 60 ngày với công việc cần trình độ cao đẳng trở lên; không quá 30 ngày với công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ; không quá 06 ngày làm việc với công việc khác (Điều 25 Bộ luật Lao động 2019)
+/ Lương thử việc: Được trả ít nhất 85% tiền lương cho công việc làm thử (Điều 26 Bộ luật Lao động 2019).
+/ Ngoài ra cũng được đảm bảo về thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi,…
Khi các bên thỏa thuận miệng về vấn đề thử việc thì những quyền lợi nêu trên của người lao động rất dễ bị vi phạm. Nhiều trường hợp người sử dụng lao động chỉ trả 80% lương cho người lao động hoặc kéo dài thời gian thử việc so với quy định,…
Người sử dụng lao động thường tùy ý cho nghỉ việc.
Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 27 Bộ luật Lao động 2019 quy định rằng Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường.
Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay, việc không có văn bản ràng buộc về pháp lý thì doanh nghiệp vẫn dễ dàng cho người lao động nghỉ việc theo ý muốn của mình.
Không có căn cứ để giải quyết quyền lợi khi xảy ra tranh chấp
Đây được xem là một trong những thiệt thòi nhất của người lao động khi không giao kết hợp đồng thử việc hoặc giao kết hợp đồng thử việc bằng lời nói đối với người sử dụng lao động. Khi không có một văn bản pháp lý nào ràng buộc thì sẽ không có căn cứ để giải quyết những quyền lợi của người lao động khi có sự tranh chấp xảy ra.
Hết thời gian thử việc có đương nhiên chuyển sang hợp đồng chính thức không?
Căn cứ quy định khoản 1 Điều 27 Bộ luật Lao động 2019 quy định về kết thúc thời gian thử việc như sau:
“Kết thúc thời gian thử việc
1. Khi kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả thử việc cho người lao động.
Trường hợp thử việc đạt yêu cầu thì người sử dụng lao động tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết đối với trường hợp thỏa thuận thử việc trong hợp đồng lao động hoặc phải giao kết hợp đồng lao động đối với trường hợp giao kết hợp đồng thử việc.
Trường hợp thử việc không đạt yêu cầu thì chấm dứt hợp đồng lao động đã giao kết hoặc hợp đồng thử việc.”
Như vậy, khi hết thời gian thử việc người lao động không được đương nhiên chuyển sang hợp đồng chính thức mà phải đợi thông báo từ người sử dụng lao động và phụ thuộc các trường hợp sau:
– Trường hợp thử việc đạt yêu cầu thì người sử dụng lao động tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết đối với trường hợp thỏa thuận thử việc trong hợp đồng lao động hoặc phải giao kết hợp đồng lao động đối với trường hợp giao kết hợp đồng thử việc.
– Trường hợp thử việc không đạt yêu cầu thì chấm dứt hợp đồng lao động đã giao kết hoặc hợp đồng thử việc.
Thử việc có phải đóng bảo hiểm xã hội không?
Trường hợp 1: Người lao động ký Hợp đồng thử việc với Doanh nghiệp
Tại Khoản 1 Điều 4 Quyết định 595/QĐ-BHXH, những đối tượng tham gia BHXH bắt buộc gồm:
“Điều 4. Đối tượng tham gia theo quy định tại Điều 2 Luật BHXH và các văn bản hướng dẫn thi hành, cụ thể như sau:
1. Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, bao gồm:
1.1. Người làm việc theo HĐLĐ không xác định thời hạn, HĐLĐ xác định thời hạn, HĐLĐ theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả HĐLĐ được ký kết giữa đơn vị với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động;
1.2. Người làm việc theo HĐLĐ có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng (thực hiện từ ngày 01/01/2018);…”
Và Quy định tại Điều 24 Bộ Luật Lao động 2019, thì nội dung của Hợp đồng thử việc bao gồm:
– Tên, địa chỉ của người sử dụng lao động và họ tên, chức danh của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người sử dụng lao động;
– Họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, số thẻ Căn cước công dân, Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người lao động;
– Công việc và địa điểm làm việc;
– Thời gian thử việc;
– Mức lương theo công việc hoặc chức danh, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác;
– Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi;
– Trang bị bảo hộ lao động cho người lao động.
Theo đó , đối với người lao động khi ký hợp đồng thử việc thì không phải đóng BHXH vì trong nội dung của hợp đồng này không đề cập đến việc đóng BHXH như HĐLĐ.
Trường Hợp 2: Người lao động không ký Hợp đồng thử việc, nhưng Ký Hợp đồng lao động có quy định về thời gian thử việc
Trong trường hợp này, thời gian thử việc được ghi trong HĐLĐ mà HĐLĐ đó thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, thì người sử dụng lao động và người lao động phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho cả thời gian thử việc. Mức tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội trong thời gian thử việc là mức tiền lương, tiền công ghi trong hợp đồng lao động.
Trên đây là một số thông tin chúng tôi cung cấp gửi tới bạn. Trân trọng!
Trên đây là một số nội dung cơ bản về về vấn đề “Thử việc có bắt buộc phải ký hợp đồng không?. Quý khách cần tìm hiểu thêm các vấn đề có liên quan đến lĩnh vực LAO ĐỘNG có thể tham khảo Tại đây
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
