Tòa án có thể xét xử bị cáo về một tội khác bằng hoặc nhẹ hơn tội mà Viện kiểm sát đã truy tố, có nghĩa là với những hành vi mà Viện kiểm sát truy tố, Tòa án có thể xét xử bị cáo về một tội khác bằng hoặc nhẹ hơn tội mà Viện kiểm sát đã truy tố. Để thực hiện điều này, Tòa án phải xác định tội danh bằng nhau, nặng hơn hoặc nhẹ hơn theo quy định. Như vậy, xác định tội danh bằng nhau, nặng hơn, nhẹ hơn như thế nào? Luật Duy Hưng xin gửi bạn đọc tham khảo vấn đề này thông qua bài viết dưới đây:
1. Khái niệm tội danh
“Tội danh” là tên gọi của một hành vi nguy hiểm cho xã hội mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm, do các nhà làm luật mô tả (hoặc xác định), qua đó, phản ánh chính xác bản chất pháp lý của hành vi được định danh này so với những hành vi được định danh khác.
2. Tội danh bằng nhau
“Tội danh bằng nhau” là các tội danh có mức hình phạt khởi điểm (thấp nhất) và có mức hình phạt cao nhất của tội danh này khi so sánh với tội danh kia. Nói cách khác, trách nhiệm hình sự đối với các tội danh này khi so sánh là như nhau (hay ngang bằng nhau).
Ví dụ: Tội Xâm phạm quyền hội họp, lập hội của công dân” (Điều 163) và Tội xâm phạm quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo của người khác (Điều 164) là hai tội danh bằng nhau vì hai tội danh này có trách nhiệm hình sự là như nhau:
| So sánh | Tội Xâm phạm quyền hội họp, lập hội của công dân (Điều 163) | Tội xâm phạm quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo của người khác (Điều 164) |
| Khung hình phạt cơ bản | Phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 năm đến 01 năm. | Phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm. |
| Khung hình phạt tăng nặng | Phạm tội thuộc một trong các trường hợp khoản 2 Điều này thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm. | Phạm tội thuộc một trong các trường hợp khoản 2 Điều này thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm. |
| Hình phạt bổ sung | Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm | Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm |
3. Tội danh nặng hơn, nhẹ hơn
Căn cứ hướng dẫn tại tiểu mục 2.2, mục 2 phần II Nghị quyết số 04/2004/NQ-HĐTP ngày 05/11/2004 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định trong Phần thứ ba “xét xử sơ thẩm” của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, theo đó Tội danh nặng hơn, nhẹ hơn được xác định theo thứ tự như sau:
– Xem xét hình phạt chính đối với hai tội, nếu tội nào điều luật có quy định loại hình phạt nặng nhất nặng hơn thì tội đó nặng hơn.
Ví dụ 1:
Đối với Tội cố ý gây thương tích (Điều 104), điều luật quy định loại hình phạt nặng nhất là tù chung thân, còn đối với Tội giết người (Điều 93), điều luật quy định loại hình phạt nặng nhất là tử hình; do đó, tội giết người nặng hơn tội cố ý gây thương tích.
– Trong trường hợp điều luật quy định loại hình phạt nặng nhất đối với cả hai tội là tù có thời hạn (không quy định hình phạt tử hình, hình phạt chung thân) thì tội nào, điều luật quy định mức hình phạt tù cao nhất đối với tội ấy cao hơn là tội đó nặng hơn.
Ví dụ 2:
Đối với tội làm chết người trong khi thi hành công vụ (Điều 97 của Bộ luật hình sự), điều luật quy định mức hình phạt tù cao nhất là mười lăm năm, còn đối với tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (Điều 99 của Bộ luật hình sự), điều luật quy định mức hình phạt tù cao nhất là mười hai năm; do đó, tội làm chết người trong khi thi hành công vụ nặng hơn tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính.
– Trong trường hợp điều luật quy định loại hình phạt nặng nhất đối với cả hai tội điều tử hình hoặc đều tù chung thân hoặc điều tù có thời hạn và mức hình phạt tù cao nhất đối với cả hai tội đều như nhau, thì tội nào điều luật quy định mức phạt tù khởi điểm cao hơn thì tội đó nặng hơn.
Ví dụ 3:
Đối với tội hiếp dâm (Điều 111 của Bộ luật hình sự) và đối với tội hiếp dâm trẻ em (Điều 112 của Bộ luật hình sự), điều luật đều quy định hình phạt tử hình, hình phạt tù chung thân và hình phạt tù có thời hạn có mức cao nhất là hai mươi năm, nhưng mức hình phạt tù khởi điểm đối với tội hiếp dâm là hai năm, còn đối với tội hiếp dâm trẻ em là bảy năm; do đó, tội hiếp dâm trẻ em nặng hơn tội hiếp dâm.
– Trong trường hợp điều luật quy định loại hình phạt nặng nhất đối với cả hai tội đều là tù có thời hạn và mức hình phạt tù khởi điểm, mức hình phạt tù cao nhất như nhau, thì tội nào điều luật còn quy định loại hình phạt chính khác nhẹ hơn (cải tạo không giam giữ, phạt tiền, cảnh cáo) thì tội đó nhẹ hơn.
Ví dụ 4:
“Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ” (Điều 306) có mức hình phạt tù khởi điểm là 03 tháng đến 02 năm và mức phạt tù cao nhất là 07 năm, “Tội sản xuất, mua bán, trao đổi hoặc tặng cho công cụ, thiết bị, phần mềm để sử dụng vào mục đích trái pháp luật” (Điều 285) cũng có có mức hình phạt tù khởi điểm là 03 tháng đến 02 năm và mức phạt tù cao nhất là 07 năm tuy nhiên lại có thêm các hình phạt chính như phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng và cải tạo không giam giữ đến 02 năm. Do đó, “Tội sản xuất, mua bán, trao đổi hoặc tặng cho công cụ, thiết bị, phần mềm để sử dụng vào mục đích trái pháp luật” (Điều 285) là tội nhẹ hơn.
– Trong trường hợp điều luật quy định các loại hình phạt chính đối với cả hai tội như nhau, thì tội nào điều luật còn quy định hình phạt bổ sung là tội đó nặng hơn. Nếu điều luật cùng quy định hình phạt bổ sung như nhau, nhưng đối với tội này thì hình phạt bổ sung là bắt buộc, còn đối với tội khác hình phạt bổ sung có thể áp dụng, thì tội nào điều luật quy định hình phạt bổ sung bắt buộc là tội đó nặng hơn.
Để tìm hiểu thêm các vấn đề liên quan đến hình sự. Mời bạn đọc tham khảo các bài viết khác Tại đây.
Quý khách cần tìm hiểu thêm các vấn đề có liên quan đến dịch vụ Luật sư chuyên Hình sự đề nghị tham khảo Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
