ĐỊNH TỘI DANH LÀ GÌ?
Định tội danh là việc xác định một hành vi vi phạm cụ thể nào đó đã thực hiện thỏa mãn đầy đủ các yếu tố của cấu thành của một tội phạm cụ thể nào đó trong số các tội phạm được quy định trong bộ luật hình sự.
Như vậy, để “Định tội danh” cho một hành vi vi phạm cụ thể nào đó thì người tiến hành hoạt động “Định tội danh” phải căn cứ vào cấu thành tội phạm được rút ra từ những quy định của Bộ luật hình sự. Nếu tình tiết của một hành vi vi phạm phù hợp với các dấu hiệu của một cấu thành tội phạm cụ thể được quy định tại Bộ luật hình sự, thì hành vi vi phạm đó được xác định theo tội danh của cấu thành tội phạm đó.
VAI TRÒ – Ý NGHĨA CỦA VIỆC ĐỊNH TỘI DANH
Vai trò của việc định tội danh trong vụ án hình sự.
Việc định tội danh có vai trò quyết định trong vụ án hình sự, bởi kết quả của hoạt động định tội danh cơ sở cần thiết đầu tiên cho việc truy cứu trách nhiệm hình sự một người phạm tội. Trên cơ sở xác định người phạm tội đã thực hiện hành vi phạm tội nào đó? được quy định tại điều, khoản nào của Bộ luật hình sự, và hành vi phạm tội đó sẽ bị chế tài bằng một hình phạt phù hợp đối với hành vi phạm tội đó. Vì thế, hoạt động định tội danh được xem là tiền đề, cơ sở, điều kiện cho việc quyết định hình phạt đúng đắn, góp phần mang lại hiệu quả trong việc đấu tranh, phòng ngừa và chống tội phạm.
Nếu việc định tội danh không tốt (tức không chính xác) sẽ dẫn đến việc xét xử sai, tội danh xét xử hoặc hình phạt áp dụng không phù hợp với sự thật khách quan của vụ án, làm oan người vô tội, để lọt tội phạm, xử nhẹ hoặc nặng hơn so với tính nguy hiểm của hành vi phạm tội. Việc xử lý hình sự thiếu chính xác như thế sẽ xâm phạm đến những quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, làm giảm uy tín của các cơ quan tư pháp, vi phạm pháp chế, ảnh hưởng không nhỏ đến công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm.
Ý nghĩa của hoạt động định tội danh trong vụ án hình sự.
Mục đích của hoạt động “Định tội danh” là chuyển hoá nội dung quy định về tội phạm được quy định tại BLHS vào đời sống xã hội thông qua hoạt động xét xử của Tòa án. Do đó, hoạt động “Định tội danh” có ý nghĩa việc cùng to lớn trong việc quyết định hình phạt của Tòa án.
Trong các giai đoạn tố tụng trước khi Tòa án xét xử vụ án hình sự thì việc “Định tội danh” ở các giai đoạn này ngoài việc có ý nghĩa quyết định đối với việc áp dụng biện pháp cưỡng chế nhất định đối với người thực hiện hành vi phạm tội như: Tạm giam……vv, còn có ý nghĩa quyết định trong vụ án hình sự, bởi vì nó là cơ sở cần thiết đầu tiên cho việc truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội.
Trong giai đoạn xét xử thì hoạt động “Định tội danh” có vị trí trung tâm, có tính chất quyết định, ảnh hưởng trực tiếp đến việc quyết định hình phạt đúng đắn, góp phần mang lại hiệu quả trong đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm. Vì vậy nó mang một ý nghĩa chính trị xã hội và pháp lý to lớn.
ĐỊNH TỘI DANH CẦN CHÚ Ý
Về mặt lý thuyết thì “Định tội danh” là việc xác định một hành vi cụ thể đã thực hiện thoả mãn đầy đủ các dấu hiệu của một tội phạm cụ thể nào đó trong số các tội phạm được quy định trong Bộ luật hình sự. Tuy nhiên, thực tế áp dụng thì không hề dễ dàng chút nào bởi thực tiễn tội phạm xảy ra rất đa dạng.
Thực tiễn cho thấy vẫn còn án oan sai, án bị hủy, bị sửa ……vv nguyên nhân thì có nhiều nhưng chủ yếu là do hoạt động “Định tội danh” chưa được tốt trong vụ án có sự cạnh tranh về quy phạm pháp luật hình sự.
Vậy cạnh tranh về quy phạm pháp luật hình sự là gì???
Cạnh tranh giữa các quy phạm pháp luật hình sự là trường hợp một hành vi phạm tội cùng một lúc bao hàm một số điều luật hoặc một số khoản của điều luật. Khác với phạm nhiều tội, trong trường hợp cạnh tranh quy phạm pháp luật hình sự, hành vi phạm tội chỉ được định theo một trong số các quy phạm pháp luật đó.
Do vậy để “Định tội danh” chính xác trong các trường hợp này, người tiến hành “Định tội danh” phải tìm ra một quy phạm pháp luật phản ánh chính xác, đầy đủ nhất bản chất xã hội và bản chất pháp lý của hành vi phạm tội trong số các quy phạm pháp luật cạnh tranh.
Các dạng cạnh tranh quy phạm pháp luật hình sự.
Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau trong việc phân loại các quy phạm pháp luật hình sự cạnh tranh. Tuy nhiên, chúng tôi ủng hộ quan điểm phân chia các quy phạm pháp luật hình sự thành hai nhón gồm:
– Cạnh tranh giữa các quy phạm pháp luật chung và quy phạm pháp luật riêng;
– Cạnh tranh giữa các quy phạm pháp luật riêng với nhau.
GIẢI QUYẾT VƯỚNG MẮC VỀ TRANH CHẤP QUAN HỆ PHÁP LUẬT KHI ĐỊNH TỘI
Thực tiễn xét xử cho thấy, khi gặp các trường hợp có sự cạnh tranh về quy phạm pháp luật. Thì để “Dịnh tội danh” chính xác, đầy đủ nhất người ta thường áp dụng nguyên tắc sau:
Nguyên tắc 1:
Khi định tội danh trong trường hợp có sự cạnh tranh giữa các quy phạm pháp luật chung và riêng thì quy phạm pháp luật riêng được ưu tiên áp dụng để định tội
Nguyên tắc 2:
Khi gặp dạng cạnh tranh giữa quy phạm pháp luật với tình tiết định khu tăng nặng và tình tiết định tội thì ưu tiên áp dụng quy phạm pháp luật có chứa tình tiết định tội để định tội cho hành vi phạm tội.
Nguyên tắc 3:
Khi gặp dạng cạnh tranh xảy ra giữa các quy phạm pháp luật riêng với các tình tiết định khung tăng nặng thì ưu tiên áp dụng quy phạm pháp luật có chứa các tình tiết có giá trị tăng nặng cao nhất.
Quý khách có mong muốn tìm hiểu thêm về các vấn đề có liên quan trong pháp luật hình sự như tội phạm, hình phạt, tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự …………vv đề nghị tham khảo Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
