Lập di chúc là quyền của mỗi cá nhân thể hiện ý chỉ về việc định đoạt tài sản của mình sau khi mất. Di chúc có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người thừa kế và người thụ hưởng di sản. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, người lập di chúc muốn ràng buộc về việc sử dụng và bảo toàn di sản, không cho phép bán hoặc chuyển nhượng di sản là quyền sử dụng đất. Luật Duy Hưng xin chia sẻ các vấn đề liên quan đến việc “Lập di chúc với nội dung không được bán đất có được không?” trong bài viết dưới đây:
Quy định pháp luật về hiệu lực di chúc
Di chúc là quyền của cá nhân, tuy nhiên luật pháp quy định một số giới hạn và ràng buộc về nội dung và hiệu lực của di chúc nhằm đảm bảo tính công bằng và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.
Căn cứ theo quy định tại Điều 624 Bộ luật dân sự năm 2015, di chúc được hiểu là sự thể hiện ý chí của cá nhân với mục đích để lại tài sản của mình cho người khác sau khi chết đi.
Di chúc phải có những nội dung cụ thể như sau:
– Ngày, tháng, năm lập di chúc.
– Thông tin của người lập di chúc bao gồm: họ và tên; nơi cư trú của người lập di chúc.
– Thông tin của người được hưởng di sản, bao gồm họ và tên cá nhân, tổ chức, cơ quan được hưởng di sản.
– Thông tin của di sản để lại cũng như nơi có di sản.
Di chúc về cơ bản được hiểu là một hành vi pháp lý đơn phương của người lập di chúc, chính vì vậy, di chúc phải đáp ứng đủ các điều kiện để có hiệu lực của một giao dịch dân sự nói chung cũng như hiệu lực của di chúc nói riêng.
Điều kiện có hiệu lực của di chúc
Điều kiện một di chúc hợp pháp được quy định cụ thể tại Khoản 1 Điều 630 Bộ luật dân sự năm 2015, cụ thể như sau:
– Người lập di chúc: đảm bảo phải trong tinh thần minh mẫn, sáng suốt khi lập di chúc.
– Đảm bảo việc lập di chúc không bị lừa dối, đe dọa hay bị cưỡng ép.
– Nội dung của di chúc: đảm bảo không vi phạm những điều cấm của pháp luật, không trái với đạo đức xã hội.
– Hình thức của di chúc: đảm bảo không trái với quy định của pháp luật.
Xem thêm: Điều kiện có hiệu lực của di chúc
Lập di chúc với nội dung không được bán đất có được không?
Căn cứ cứ khoản 4 Điều 626 BLDS 2015, người lập di chúc có quyền “giao nghĩa vụ cho người thừa kế”. Theo đó, nghĩa vụ của người thừa kế được giao trong trường hợp này là không được bán lại/chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho người khác.
Đồng thời như đã nêu ở trên, di chúc là thể hiện nguyện vọng của người để lại di sản. Một trong các điều kiện có hiệu lực của di chúc là nội dung di chúc đảm bảo không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái với đạo đức xã hội.
Như vậy, người để lại di sản lập di chúc với điều kiện người nhận di sản,người thừa kế không được bán, chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà không vi phạm điều cấm pháp luật, không trái đạo đức xã hội thì vẫn có thể được.
Lúc này, di chúc vẫn được xem là hợp pháp nếu đáp ứng các điều kiện có hiệu lực còn lại.
Di chúc có nội dung không được bán đất nhưng vẫn bán có được không?
Nếu trong di chúc có nội dung không được bán lại/chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng người nhận di sản vẫn muốn bán thì cần xét trong 02 trường hợp sau:
Di sản dùng vào việc thờ cúng
Theo khoản 3 Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền “dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng”.
Đồng thời Khoản 1 Điều 645 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Trường hợp người lập di chúc để lại một phần di sản dùng vào việc thờ cúng thì phần di sản đó không được chia thừa kế và được giao cho người đã được chỉ định trong di chúc quản lý để thực hiện việc thờ cúng; nếu người được chỉ định không thực hiện đúng di chúc hoặc không theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những người thừa kế có quyền giao phần di sản dùng vào việc thờ cúng cho người khác quản lý để thờ cúng”.
Bởi vì di sản dùng vào việc thờ cúng không được chia thừa kế nên người quản lí di sản sẽ không có quyền định đoạt (tặng cho, chuyển nhượng,…) đối với di sản này, đảm bảo di sản được bảo toàn theo ý nguyện của người lập di chúc.
Như vậy, người để lại di sản lập di chúc nêu rõ di sản chỉ được sử dụng vào việc thờ cúng thì người nhận di sản không thể bán lại hoặc chuyển nhượng cho bất kỳ ai.
Nếu không thực hiện đúng di chúc hoặc không theo thỏa thuận của những người thừa kế thì căn nhà đó sẽ cho người khác quản lý để thờ cúng. Đây là một cơ chế để ràng buộc người thừa kế không được chuyển nhượng tài sản.
Di sản không sử dụng vào việc thờ cúng
Nếu trong di chúc không nêu rõ di sản thừa kế chỉ sử dụng vào việc thờ cúng mà chỉ nêu di sản không được phép chuyển nhượng cho người khác thì đây chỉ là nguyện vọng của người để lại di chúc.
Căn cứ điểm a khoản 4, Khoản 6 Điều 95 Luật Đất đai 2013, trường hợp di sản thừa kế là quyền sử dụng đất thì trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày khai nhận di sản thừa kế là phải đăng ký biến động.
Đồng thời, căn cứ khoản 3 Điều 188 Luật Đất đai 2013: “3. Việc chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất, góp vốn bằng quyền sử dụng đất phải đăng ký tại cơ quan đăng ký đất đai và có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký vào sổ địa chính.”.
Theo đó, sau khi hoàn thành thủ tục đăng ký biến động tại cơ quan có thẩm quyền thì người thừa kế trở thành người sử dụng đất hợp pháp. Và theo chúng tôi được biết hiện nay trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp cho người hưởng thừa kế không hề ghi nội dung thể hiện ý nguyện của người để lại di sản về việc hạn chế người được hưởng thừa kế “không được bán” mà chỉ ghi nguồn gốc sử dụng đất là “Được thừa kế”. Và như vậy người được hưởng thừa kế có thực hiện đúng ý nguyện của người để lại di sản hay không là quyền của họ.
Như vậy, dù di chúc có nội dung không được mua bán, chuyển nhượng cho bất kỳ ai thì người nhận di sản vẫn có thể chuyển nhượng được. Việc bán hay không bán khối tài sản lúc này do họ định đoạt.
Trên đây là quan điểm của chúng tôi về việc người có tài sản mong muốn lập di chúc với nội dung để lại di sản cho người thừa kế nhưng không cho người được hưởng thừa kế bán đất nhằm duy trì đất hương hỏa hỏa của gia đình dòng tộc.
Để tìm hiểu thêm các vấn đề liên quan đến đất đai. Mời bạn đọc tham khảo các bài viết khác Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
