Trong quá trình giải quyết các thủ tục về thừa kế, nhiều người thường nhầm lẫn giữa khai nhận di sản và phân chia di sản. Thực tế, đây là hai thủ tục hoàn toàn khác nhau về điều kiện áp dụng, chủ thể thực hiện và hậu quả pháp lý. Vậy khai nhận di sản là gì? Phân chia di sản là như thế nào và làm thế nào để phân biệt được khai nhận di sản và phân chia di sản? Hãy cùng tìm hiểu bài viết sau đây.
Khai nhận di sản là gì?
Khai nhận di sản là là thủ tục pháp lý do người thừa kế thực hiện tại cơ quan công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nhằm xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp đối với tài sản do người chết để lại mà không thực hiện việc phân chia di sản giữa các đồng thừa kế.
Theo quy định của pháp luật về công chứng, văn bản khai nhận di sản thường được áp dụng trong các trường hợp:
− Chỉ có một người duy nhất được hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật; hoặc
− Có nhiều người cùng được hưởng di sản nhưng thỏa thuận không phân chia di sản ngay, cùng đứng tên sở hữu, sử dụng đối với tài sản để lại.
Phân chia di sản là gì?
Phân chia di sản là thủ tục pháp lý do các đồng thừa kế thực hiện tại cơ quan công chứng nhằm cụ thể hóa phần tài sản, quyền sở hữu, hoặc quyền sử dụng mà từng người được hưởng từ khối di sản do người chết để lại.
Sau khi lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản, mỗi người sẽ được xác định quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đối với phần tài sản của mình theo nội dung đã thống nhất.
Theo Luật Công chứng năm 2024, người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc đều có quyền yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản nếu đủ điều kiện theo quy định của pháp luật. Văn bản đã được công chứng là căn cứ để đăng ký sang tên quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản cho người được hưởng di sản.
Khai nhận di sản và phân chia di sản khác nhau như thế nào?
| Tiêu chí | Khai nhận di sản | Phân chia di sản |
| Mục đích | Xác nhận quyền thừa kế đối với toàn bộ di sản | Cụ thể hóa phần di sản mà mỗi người được nhận |
| Đối tượng áp dụng | – Có 1 người thừa kế duy nhất. – Nhiều người thừa kế nhưng muốn sở hữu chung, chưa chia. |
– Có nhiều người thừa kế. – Muốn chia rõ ai lấy tài sản nào hoặc tỷ lệ bao nhiêu. |
| Kết quả | Di sản vẫn là một khối tài sản chung hoặc thuộc về một người | Di sản được chia thành từng phần theo thỏa thuận |
| Văn bản sử dụng | Văn bản khai nhận di sản | Văn bản thỏa thuận phân chia di sản |
| Hậu quả pháp lý | Chưa làm phát sinh việc chia phần sở hữu giữa các đồng thừa kế | Xác lập quyền sở hữu, quyền sử dụng riêng đối với phần tài sản được chia |
Khi nào nên thực hiện khai nhận di sản?
Người thừa kế nên lựa chọn thủ tục khai nhận di sản khi:
− Chỉ có một người được hưởng toàn bộ di sản;
− Các đồng thừa kế chưa muốn chia tài sản;
− Muốn cùng đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc quyền sở hữu tài sản;
− Chưa thống nhất việc phân chia nhưng vẫn cần hoàn tất thủ tục xác lập quyền đối với di sản.
Khi nào phải thực hiện phân chia di sản?
Thủ tục phân chia di sản thường được áp dụng khi:
− Có nhiều người cùng được hưởng di sản;
− Các bên đã thống nhất về tỷ lệ hoặc hiện vật được nhận;
− Muốn sang tên riêng phần tài sản của từng người;
− Muốn chuyển nhượng, tặng cho hoặc thế chấp phần tài sản được hưởng sau khi nhận thừa kế.
Có thể khai nhận di sản rồi sau đó mới phân chia không?
Trong thực tế, nhiều trường hợp các đồng thừa kế trước tiên lập Văn bản khai nhận di sản để xác lập quyền đối với khối di sản chung. Sau một thời gian, khi có nhu cầu chia tài sản, các bên có thể tiếp tục lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc thực hiện việc phân chia theo quy định của pháp luật.
Điều này đặc biệt phổ biến đối với nhà ở hoặc quyền sử dụng đất khi các đồng thừa kế chưa có nhu cầu tách thửa hoặc chưa thống nhất phương án phân chia.
Một số lưu ý khi thực hiện thủ tục
Khi thực hiện khai nhận hoặc phân chia di sản, người yêu cầu cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, bao gồm:
− Giấy chứng tử của người để lại di sản;
−Di chúc (nếu có);
− Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế;
− Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở hoặc giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản;
− Giấy tờ tùy thân của những người thừa kế;
− Các giấy tờ khác theo yêu cầu của tổ chức hành nghề công chứng.
Mặc dù đều là thủ tục liên quan đến việc xác lập quyền đối với di sản thừa kế, khai nhận di sản và phân chia di sản lại có bản chất pháp lý khác nhau. Khai nhận di sản chỉ nhằm xác nhận quyền hưởng di sản mà chưa chia phần tài sản giữa các đồng thừa kế, trong khi phân chia di sản là việc xác định cụ thể phần tài sản mỗi người được nhận.
Để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực dân sự. Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!
Trân trọng./.
