Người làm chứng hình sự là ai? Quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý

Người làm chứng hình sự là ai?

Căn cứ khoản 1 Điều 66 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) người làm chứng trong vụ án hình sự là người biết được những tình tiết liên quan đến nguồn tin về tội phạm, về vụ án và được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng triệu tập đến làm chứng. Những người sau đây không được làm chứng:

+/ Người bào chữa của người bị buộc tội; Người do nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất mà không có khả năng nhận thức được những tình tiết liên quan nguồn tin về tội phạm, về vụ án hoặc không có khả năng khai báo đúng đắn.

Ví dụ: Anh A đang đứng trước cửa nhà thì chứng kiến anh B dùng dao gây thương tích cho anh C. Sau khi vụ việc xảy ra, anh A được Cơ quan điều tra triệu tập để lấy lời khai về thời gian, địa điểm, diễn biến hành vi phạm tội. Anh A là người làm chứng vì trực tiếp nhìn thấy hành vi phạm tội và không có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án.

Quyền của người làm chứng trong vụ án hình sự.

Theo quy định của Pháp luật tố tụng hình sự quy định thì người làm chứng có các quyền cơ bản như sau:

+/ Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

+/ Yêu cầu cơ quan triệu tập bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản và quyền, lợi ích hợp pháp khác của mình, người thân thích của mình khi bị đe dọa;

+/ Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng liên quan đến việc mình tham gia làm chứng;

+/ Được cơ quan triệu tập thanh toán chi phí đi lại và những chi phí khác theo quy định của pháp luật.

Nghĩa vụ của người làm chứng hình sự

Bên cạnh quyền nêu trên thì người làm chứng hình sự có các nghĩa vụ sau:

+/ Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Trường hợp cố ý vắng mặt mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan và việc vắng mặt của họ gây trở ngại cho việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử thì có thể bị dẫn giải;

+/ Trình bày trung thực những tình tiết mà mình biết liên quan đến nguồn tin về tội phạm, về vụ án và lý do biết được những tình tiết đó.

Việc thực hiện đúng nghĩa vụ của người làm chứng là cơ sở để bảo đảm tính khách quan và công bằng trong tố tụng hình sự.

Trách nhiệm pháp lý của người làm chứng

Trường hợp người làm chứng cố ý khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật hoặc từ chối khai báo không có căn cứ pháp luật, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, có thể bị:

+/ Xử phạt vi phạm hành chính;

+/ Truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Quy định về trách nhiệm pháp lý đối với người làm chứng hình sự nhằm bảo đảm tính trung thực của chứng cứ và ngăn ngừa hành vi cản trở hoạt động tư pháp.

Vai trò của người làm chứng.