Các tội phạm về ma túy trong Bộ luật Hình sự mới nhất

Các tội phạm về ma túy theo Bộ luật Hình sự hiện hành là nhóm tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến trật tự an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng và sự phát triển của thế hệ trẻ. Theo quy định mới nhất của Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2025, hiện nay có 14 tội phạm về ma túy được quy định từ Điều 247 đến Điều 259.

– Tội trồng cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy (Điều 247 BLHS)

Trồng cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy là hành vi gieo trồng, chăm bón hoặc thu hoạch các bộ phận của cây (như lá, hoa, quả, thân cây có chứa chất ma túy). Hành vi này chỉ cấu thành tội phạm nếu thỏa mãn đầy đủ 3 điều kiện sau:

+/ Đã được giáo dục nhiều lần: Người phạm tội đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phổ biến chính sách, pháp luật của Nhà nước về việc trồng các loại cây đó, đã được nhắc nhở từ 2 lần trở lên yêu cầu chấm dứt việc trồng loại cây này và yêu cầu vứt bỏ những cây đã trồng.

+/  Đã được tạo điều kiện để ổn định cuộc sống: là đã được hỗ trợ về tiền vốn, kỹ thuật để sản xuất, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi hoặc đã được hướng dẫn về kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt cây ăn quả, cây công nghiệp, cây lương thực… để thay thế các loại cây có chứa chất ma túy.

+/ Đã bị xử phạt hành chính về hành vi này: được hiểu là trước đó đã có hành vi trồng cây có chứa chất ma túy và đã bị xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, nhưng chưa hết thời hạn được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính, mà lại tiếp tục có hành vi trồng cây có chứa chất ma túy và bị phát hiện. (Theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành thì có hai hình thức xử phạt vi phạm hành chính là cảnh cáo hoặc phạt tiền).

– Tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248 BLHS)

“Sản xuất trái phép chất ma túy” là làm ra chất ma túy (chế biến, điều chế…) bằng thủ công hoặc có áp dụng khoa học công nghệ từ cây có chứa chất ma túy, từ các tiền chất và các hóa chất hoặc làm ra chất ma túy này từ chất ma túy khác mà không được phép của cơ quan có thẩm quyền hoặc không đúng với nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

– Tội tàng trữ trái phép chất ma túy ( Điều 249 BLHS)

“Tàng trữ trái phép chất ma túy” là cất giữ, cất giấu bất hợp pháp chất ma túy ở bất cứ nơi nào (như trong nhà, ngoài vườn, chôn dưới đất, để trong vali, cho vào thùng xăng xe, cất giấu trong quần áo, tư trang mặc trên người hoặc theo người…) mà 582 không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hay sản xuất trái phép chất ma túy. Thời gian tàng trữ dài hay ngắn không ảnh hưởng đến việc xác định tội này

– Tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250)

“Vận chuyển trái phép chất ma túy” là hành vi chuyển dịch bất hợp pháp chất ma túy từ nơi này đến nơi khác dưới bất kỳ hình thức nào (có thể bằng các phương tiện khác nhau như ô tô, tàu bay, tàu thủy…; trên các tuyến đường khác nhau như đường bộ, đường sắt, đường hàng không, đường thủy, đường bưu điện…; có thể để trong người như cho vào túi áo, túi quần, nuốt vào trong bụng, để trong hành lý như vali, túi xách v.v…) mà không nhằm mục đích mua bán, tàng trữ hay sản xuất trái phép chất
ma túy khác.

Người giữ hộ, hoặc vận chuyển trái phép chất ma túy cho người khác, mà biết rõ mục đích mua bán trái phép chất ma túy của người đó, thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy với vai trò đồng phạm.

– Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251 BLHS)

“Mua bán trái phép chất ma túy” là một trong các hành vi sau đây:

+/ Bán trái phép chất ma túy cho người khác (không phụ thuộc vào nguồn gốc chất ma túy do đâu mà có) bao gồm cả việc bán hộ chất ma túy cho người khác để hưởng tiền công hoặc các lợi ích khác;

+/ Mua chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác;

+/  Xin chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác;

+/ Dùng chất ma túy nhằm trao đổi thanh toán trái phép (không phụ thuộc vào nguồn gốc chất ma túy do đâu mà có);

+/ Dùng tài sản không phải là tiền đem trao đổi, thanh toán… lấy chất ma túy nhằm bán lại trái phép cho người khác;

+/ Tàng trữ chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác;

+/ Vận chuyển chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác.

– Tội chiếm đoạt chất ma túy (Điều 252 BLHS)

Chiếm đoạt chất ma túy là một trong các hành vi trộm cắp, lừa đảo, tham ô, lạm dụng tín nhiệm, cưỡng đoạt, cướp, cướp giật, công nhiên chiếm đoạt chất ma túy của người khác. Trường hợp người có hành vi chiếm đoạt chất ma túy nhằm mục đích bán lại chất ma túy đó cho người khác, thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự với tội danh đầy đủ đối với hành vi đã thực hiện theo Điều 249, 250, 251 Bộ luật hình sự và chỉ phải chịu một hình phạt.

– Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 253 BLHS)

“Tàng trữ tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy” là cất giữ, cất giấu bất hợp pháp tiền chất ở bất cứ nơi nào (như trong nhà, ngoài vườn, chôn dưới đất, để trong vali, hoặc cho vào thùng xăng xe…) để dùng vào việc sản xuất trái phép
chất ma túy.

“Vận chuyển tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy” là hành vi chuyển dịch bất hợp pháp tiền chất từ nơi này đến nơi khác dưới bất kỳ hình thức nào (có thể bằng các phương tiện khác nhau như ô tô, tàu bay, tàu thủy…; trên các tuyến đường khác nhau như đường bộ, đường sắt, đường hàng không, đường thủy, đường bưu điện…; có thể để trong người như cho vào túi áo, quần, nuốt vào bụng…; có thể để trong hành lý như vali, túi xách…) để dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy.

“Mua bán tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy” là một trong các hành vi sau đây:

+/ Bán tiền chất cho người khác để người đó sản xuất trái phép chất ma túy; – Mua tiền chất nhằm bán cho người khác để người đó sản xuất trái phép chất ma
túy;

+/ Xin tiền chất nhằm bán trái phép cho người khác để người đó sản xuất trái phép chất ma túy.

+/ Dùng tiền chất để trao đổi, thanh toán trái phép cho người khác để người đó sản xuất trái phép chất ma túy;

+/ Dùng tài sản (không phải là tiền) đem trao đổi, thanh toán lấy tiền chất nhằm bán lại cho người khác để người đó sản xuất trái phép chất ma túy;

+/ Tàng trữ tiền chất nhằm bán trái phép cho người khác để người đó sản xuất trái phép chất ma túy;

+/ Vận chuyển tiền chất nhằm bán trái phép cho người khác để người đó sản xuất trái phép chất ma túy.

– Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hoặc mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy

“Sản xuất các phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy” là làm ra phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy” là những vật được sản xuất ra với chức năng chuyên dùng vào
việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy hay tuy được sản xuất ra với mục đích
khác, nhưng đã được sử dụng chuyên vào mục đích sản xuất hoặc sử dụng trái phép
chất ma túy.

 “Tàng trữ các phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy” là hành vi cất giữ các phương tiện, dụng cụ ở bất kỳ địa điểm nào (như trong nhà, ngoài vườn, chôn dưới đất, để trong vali hoặc cho vào thùng xăng xe…) để dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy.

“Vận chuyển các phương tiện dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy” là hành vi dịch chuyển các phương tiện, dụng cụ từ nơi này đến nơi khác dưới bất kỳ hình thức nào (có thể bằng các phương tiện khác nhau như ô tô, tàu bay, tàu thủy…; trên các tuyến đường khác nhau như đường bộ, đường sắt, đường hàng không, đường thủy, đường bưu điện…; có thể để trong người như cho vào túi áo, quần…; có thể để trong hành lý như vali, túi xách…) để dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy hoặc sử dụng trái phép chất ma túy.

“Mua bán các phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy” là một trong các hành vi sau đây:

+/ Bán các phương tiện, dụng cụ cho người khác để người đó dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy hoặc sử dụng trái phép chất ma túy;

+/ Mua các phương tiện, dụng nhằm bán cho người khác để người đó dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy hoặc sử dụng trái phép chất ma túy;

+/ Xin các phương tiện, dụng cụ nhằm bán trái phép cho người khác để người đó dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy hoặc sử dụng trái phép chất ma túy;

+/ Dùng các phương tiện, dụng để trao đổi, thanh toán trái phép cho người khác để người đó dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy hoặc sử dụng trái phép chất ma túy;

+/ Dùng tài sản (không phải là tiền) đem trao đổi, thanh toán lấy các phương tiện, dụng cụ nhằm bán lại trái phép cho người khác để người đó dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy hoặc sử dụng trái phép chất ma túy;

+/  Tàng trữ các phương tiện, dụng nhằm bán trái phép cho người khác để người đó
dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy hoặc sử dụng trái phép chất ma túy;

+/ Vận chuyển các phương tiện, dụng nhằm bán trái phép cho người khác để người đó dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy hoặc sử dụng trái phép chất ma túy.

– Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 255 BLHS)

 “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” là một trong các hành vi sau đây:

+/ Chỉ huy, phân công, điều hành các hoạt động đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể người khác;

+/ Chỉ huy, phân công, điều hành việc chuẩn bị, cung cấp chất ma túy, địa điểm, phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sử dụng trái phép chất ma túy, tìm người sử dụng chất ma túy.

Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây theo sự chỉ huy, phân công, điều hành của người khác thì bị coi là đồng phạm về tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy: đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể người khác; cung cấp trái phép chất ma
túy cho người khác để họ sử dụng trái phép chất ma túy; chuẩn bị chất ma túy dưới bất kỳ hình thức nào (mua, xin, tàng trữ, sản xuất…) nhằm đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể người khác; chuẩn bị địa điểm (thuê địa điểm, mượn địa điểm, sử dụng địa điểm không thuộc quyền chiếm hữu của mình hoặc đang do mình quản lý để làm nơi đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể người khác); chuẩn bị dụng cụ, phương tiện dùng vào việc sử dụng trái phép chất ma túy dưới bất kỳ hình thức nào (mua, xin, tàng trữ…) nhằm sử dụng để đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể người khác; tìm người sử dụng chất ma túy để đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể của họ.

– Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 256 BLHS)

 “Chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy” là hành vi của người có địa điểm thuộc quyền chiếm hữu của mình hoặc do mình quản lý biết người khác là đối tượng sử dụng trái phép chất ma túy, nhưng vẫn cho họ mượn hoặc thuê địa điểm đó
để họ trực tiếp sử dụng trái phép chất ma túy nhằm thỏa mãn nhu cầu của họ về sử dụng chất ma túy.

– Tội sử dụng trái phép chất ma túy – Điều 256a

Đây là tội danh mới được bổ sung trong lần sửa đổi luật Hình sự năm 2025. Một số trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự thay vì chỉ xử phạt hành chính như trước đây.

– Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 257 BLHS)

 “Cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy” là hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực hoặc các thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần của người khác để buộc họ phải sử dụng trái phép chất ma túy trái với ý muốn của họ.

– Tội lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 258 BLHS)

Lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy” là hành vi rủ rê, dụ dỗ, xúi giục hoặc bằng các thủ đoạn khác nhằm khêu gợi sự ham muốn của người khác để họ sử dụng trái phép chất ma túy.

– Tội vi phạm quy định về quản lý chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần (Điều 259 BLHS)

“Vi phạm quy định về quản lý chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần” được hiểu là hành vi của người có trách nhiệm trong việc nghiên cứu, giám định, sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, mua bán, vận chuyển, bảo quản, tàng trữ, phân phối, cấp phát, sử dụng, xử lý, trao đổi chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện hoặc thuốc hướng thần đã không làm đúng quy định của Nhà nước về quản lý và sử dụng các chất đó (như không thực hiện đúng với giấy phép quy định về số lượng,
chất lượng, chủng loại, sai với các quy trình hoạt động hoặc phân phối hoặc cấp phát không đúng đối tượng.

Thí dụ: bán thuốc gây nghiện cho người khác mà không có đơn của thầy thuốc có thẩm quyền.. hoặc thiếu trách nhiệm trong các hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán, vận chuyển, bảo quản, phân phối, cấp phát, sử dụng thuốc gây nghiện hoặc các chất ma túy khác, để xảy ra mất mát, hư hỏng, sai số lượng, chất lượng, chủng loại…).

Khung hình phạt đối với các tội phạm về ma túy

Các tội phạm về ma túy hiện nay có nhiều mức hình phạt khác nhau, tùy thuộc vào:

+/ Loại ma túy;

+/ Khối lượng ma túy;

+/ Mục đích phạm tội;

+/ Vai trò của người phạm tội;

+/ Tính chất nguy hiểm của hành vi;

+/ Tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm.

Một số khung hình phạt phổ biến gồm:

+/ Phạt tiền;

+/ Cải tạo không giam giữ;

+/ Phạt tù có thời hạn từ 01 năm đến 20 năm;

+/ Tù chung thân;

+/ Tử hình;

Điểm mới đáng chú ý các tội phạm ma túy năm 2026

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy theo Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Theo đó, mức hình phạt cao nhất đối với tội danh này hiện nay là tù chung thân.

Ngoài ra, Bộ luật Hình sự cũng bổ sung thêm tội sử dụng trái phép chất ma túy nhằm tăng cường đấu tranh với tình trạng sử dụng ma túy ngày càng phức tạp trong xã hội.

Từ ngày 01/7/2025, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2025 chính thức có hiệu lực và được áp dụng trong năm 2026. So với trước đây, các quy định về tội phạm ma túy đã có nhiều thay đổi quan trọng theo hướng vừa tăng cường đấu tranh phòng chống ma túy, vừa điều chỉnh chính sách hình sự nhân đạo hơn ở một số trường hợp.

– Bổ sung tội “Sử dụng trái phép chất ma túy”

Điểm mới nổi bật nhất là việc bổ sung Điều 256a về “Tội sử dụng trái phép chất ma túy”. Trước đây, hành vi sử dụng ma túy chủ yếu bị xử phạt hành chính, tuy nhiên từ năm 2026, một số trường hợp sử dụng ma túy có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo quy định mới, người sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị xử lý hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp như:

+/ Đang trong thời gian cai nghiện ma túy;

+/ Đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế;

+/ Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện;

+/ Tái sử dụng ma túy trong thời hạn luật định sau cai nghiện.

Quy định này cho thấy pháp luật đã chuyển từ việc chỉ xử lý hành chính sang tăng cường trách nhiệm hình sự đối với người tái nghiện hoặc cố tình sử dụng ma túy trong thời gian bị quản lý.

– Bỏ hình phạt tử hình đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy

Một thay đổi rất đáng chú ý khác là việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy theo Điều 250 Bộ luật Hình sự. Mức hình phạt cao nhất hiện nay đối với tội danh này là tù chung thân.

Trước đây, đối với hành vi vận chuyển số lượng ma túy đặc biệt lớn, người phạm tội có thể bị tuyên án tử hình. Tuy nhiên, chính sách hình sự mới đã loại bỏ mức án này nhằm phù hợp với xu hướng hạn chế hình phạt tử hình trong pháp luật hiện đại.

– Chính sách hình sự vừa nghiêm khắc vừa nhân đạo hơn

Các quy định mới về tội phạm ma túy năm 2026 cho thấy xu hướng:

+/ Xử lý nghiêm đối với hành vi mua bán, tổ chức, sản xuất ma túy;

+/ Tăng cường kiểm soát người sử dụng ma túy tái phạm;

+/ Đồng thời giảm áp dụng hình phạt tử hình trong một số trường hợp.

Điều này phản ánh sự cân bằng giữa yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy và chính sách nhân đạo trong pháp luật hình sự Việt Nam hiện nay.

Như vậy, các tội phạm về ma túy theo Bộ luật Hình sự hiện hành đều là những hành vi nguy hiểm cho xã hội và bị xử lý với các khung hình phạt rất nghiêm khắc, từ phạt tù có thời hạn đến tù chung thân hoặc tử hình đối với một số trường hợp đặc biệt nghiêm trọng. Việc nắm rõ quy định pháp luật về các tội phạm về ma túy không chỉ giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật mà còn góp phần phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả với loại tội phạm đang ngày càng diễn biến phức tạp hiện nay. Đồng thời, những điểm mới của pháp luật hình sự năm 2026 cũng cho thấy chính sách xử lý tội phạm ma túy đang được hoàn thiện theo hướng vừa nghiêm minh, vừa bảo đảm tính nhân đạo và phù hợp với thực tiễn xã hội.