“Người thừa kế có phải trả nợ cho người để lại di sản không?” là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm khi giải quyết các vấn đề liên quan đến thừa kế. Bởi trên thực tế, không ít trường hợp người đã mất không chỉ để lại tài sản mà còn tồn tại các khoản nợ, nghĩa vụ tài chính chưa thực hiện. Vậy trong trường hợp này, pháp luật quy định trách nhiệm của người thừa kế được xác định ra sao? Hãy cùng Luật Duy Hưng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Người để lại di sản qua đời: Nợ có tự động được xóa không?
Căn cứ theo Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về việc thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như sau:
Điều 615. Thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại
1. Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thoả thuận khác.
2. Trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thoả thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản do người chết để lại.
3. Trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thoả thuận khác.
4. Trường hợp người thừa kế không phải là cá nhân hưởng di sản theo di chúc thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân.
Như vậy, khi một người mất, các quyền và nghĩa vụ về tài sản của họ không tự chấm dứt. Điều này có nghĩa là:
– Những người thừa kế phải dùng chính di sản mà người chết để lại để thanh toán các khoản nợ, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
– Nếu di sản chưa chia, người quản lý di sản sẽ thay mặt những người thừa kế thực hiện nghĩa vụ trả nợ trong phạm vi tài sản của người mất.
– Nếu di sản đã chia, mỗi người thừa kế phải trả nợ tương ứng với phần tài sản mình nhận, và không ai phải trả quá số tài sản họ được hưởng — trừ khi có thỏa thuận khác.
– Trường hợp người thừa kế là tổ chức hoặc pháp nhân (không phải cá nhân), họ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ tài sản như người thừa kế bình thường.
Việc người vay tiền qua đời không làm khoản nợ được xóa. Khoản nợ sẽ được thanh toán bằng di sản của người chết, chứ không buộc người thừa kế phải dùng tài sản riêng của họ để trả (trừ khi họ tự nguyện hoặc có thỏa thuận khác).
Người thừa kế có phải trả nợ cho người để lại di sản hay không?
Như đã phân tích ở trên, người thừa kế phải thực hiện nghĩa vụ tài sản mà người để lại di sản để lại trong phạm vi di sản. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp hợp đồng vay sẽ chấm dứt và không phát sinh nghĩa vụ trả nợ.
Trường hợp hợp đồng vay tự chấm dứt khi người vay chết
Căn cứ Điều 422 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, hợp đồng sẽ chấm dứt nếu cá nhân giao kết hợp đồng chết mà hợp đồng đó buộc chính cá nhân đó phải thực hiện.
Đồng thời, tại Điều 427 quy định, khi hợp đồng bị hủy bỏ/chấm dứt, nó không còn hiệu lực từ thời điểm giao kết, các bên không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ thỏa thuận, trừ những thỏa thuận riêng như phạt vi phạm, bồi thường,…
Vì vậy, nếu trong hợp đồng vay có điều khoản nêu rõ “chỉ người vay mới có nghĩa vụ trả nợ”, thì khi người đó qua đời, hợp đồng sẽ chấm dứt và khoản vay không còn phải thanh toán.
Trường hợp không có thỏa thuận đặc biệt
Nếu hợp đồng vay không ghi rõ nghĩa vụ chỉ gắn với chính người vay, thì nghĩa vụ tài chính của người mất sẽ được thanh toán bằng chính di sản của họ.
Lúc này, người thừa kế phải trả nợ, nhưng chỉ trong phạm vi phần tài sản mà họ được hưởng, không phải dùng tài sản riêng của mình (trừ khi họ tự nguyện hoặc có thỏa thuận khác).
Người thừa kế có thể từ chối di sản để tránh trả nợ không?
Căn cứ theo khoản 1 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.”
Như vậy, pháp luật chỉ cho phép từ chối di sản nếu việc từ chối không nhằm mục đích trốn trả nợ. Nếu người thừa kế cố tình từ chối để tránh thanh toán khoản vay của người chết mà lẽ ra họ phải thực hiện trong phạm vi di sản, thì việc từ chối có thể bị xem là không hợp lệ.
Người chết không để lại di sản thì khoản nợ sẽ do ai trả?
Nếu người vay tiền qua đời mà không để lại bất kỳ di sản nào (tức tổng tài sản không đủ hoặc chỉ đủ để thanh toán chi phí mai táng, chi phí ưu tiên), thì theo khoản 1 Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế không phải dùng tài sản riêng của mình để trả nợ thay. Khi đó, phần nợ chưa được thanh toán xem như rủi ro của bên cho vay, và chủ nợ phải chấp nhận việc không thu hồi đủ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Điều này cho thấy việc thẩm định năng lực tài chính của người vay là yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro tín dụng cho bên cho vay.
Để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực dân sự. Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!
Trân trọng./.
