Di sản thừa kế là phần tài sản của người chết để lại cho người còn sống theo quy định của pháp luật hoặc theo di chúc. Do vậy, người được hưởng di sản thừa kế có quyền nhận hoặc từ chối nhận di sản thừa kế. Có trường hợp vì nhiều lý do mà người được hưởng di sản đã thực hiện thủ tục từ chối di sản thừa kế và sau đó đổi ý không từ chối nữa thì có được không?
Quyền từ chối di sản theo quy định pháp luật
Căn cứ Điều 610 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Mọi cá nhân đều bình đẳng về quyền để lại tài sản của mình cho người khác và quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.”
Bên cạnh quyền nhận di sản, người thừa kế cũng có quyền từ chối nhận di sản, cụ thể quy định tại Điều 620 BLDS thể: “1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.
Như vậy, người thừa kế có quyền từ chối di sản trừ trường hợp việc này nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.
Điều kiện để từ chối nhận di sản thừa kế
Căn cứ điều 620 BLDS 2015 về từ chối di sản quy định:
“2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.
3. Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản”.
Như vậy, mặc dù người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản nhưng để việc từ chối này hợp pháp, được pháp luật thừa nhận thì cần đáp ứng các điều kiện sau đây:
(1) Người từ chối phải là người có quyền được hưởng di sản thừa kế (hưởng theo di chúc hoặc theo pháp luật);
(2) Lập thành văn bản, gửi đến người quản lý di sản, người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia đi sản thừa kế để biết;
Căn cứ Điều 59 Luật Công chứng năm 2014, người thừa kế có thể yêu cầu công chứng văn bản từ chối nhận di sản.
Như vậy, từ các quy định trên, có thể thấy, việc công chứng văn bản từ chối nhận di sản không phải là yêu cầu bắt buộc. Cơ quan công chứng hoặc Ủy ban nhân dân chỉ thực hiện công chứng, chứng thực nếu có yêu cầu của người thừa kế.
(3) Thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.
Có được đổi ý khi đã từ chối nhận di sản không?
Như đã trình bày ở trên, để việc từ chối di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.
Tức là, việc từ chối di sản có hiệu lực pháp luật kể từ khi được lập thành văn bản và gửi cho người quản lý di sản, các đồng thừa kế, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản biết.
Hiện nay, Bộ luật Dân sự không có quy định cho phép người thừa kế thay đổi ý chí sau khi đã làm thủ tục từ chối nhận di sản.
Trường hợp việc từ chối đã được lập thành văn bản, trước thời điểm phân chia di sản thừa kế và đã được gửi đến những người liên quan, đáp ứng đủ các điều kiện đã nêu ở phần trên và không nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác tức là đã phát sinh hiệu lực pháp luật thì không thể rút lại được.
Thủ tục từ chối di sản thừa kế
Trong trường hợp, người từ chối di sản thừa kế có nhu cầu công chứng, chứng thực văn bản từ chối di sản thừa kế thì cần những hồ sơ và làm theo trình tự, thủ tục như sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Người từ chối nhận di sản thừa kế chuẩn bị các giấy tờ sau đây:
– Văn bản từ chối di sản thừa kế có cam kết việc từ chối di sản thừa kế không nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản (dự thảo).
– Chứng minh nhân dân/ Căn cước công dân (bản sao có chứng thực).
– Di chúc (bản sao có chứng thực) trong trường hợp thừa kế theo di chúc hoặc Giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người yêu cầu công chứng theo pháp luật về thừa kế trong trường hợp thừa kế theo pháp luật.
– Giấy chứng tử của người để lại di sản (bản sao chứng thực).
– Giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của người để lại di sản (bản sao chứng thực)
Bước 2: Người từ chối di sản nộp hồ sơ tại UBND cấp xã hoặc Văn phòng công chứng bất kỳ
– Công chứng viên (VPCC) hoặc cán bộ tư pháp kiểm tra hồ sơ từ chối di sản thừa kế.
– Người từ chối di sản thực hiện ký lên văn bản từ chối di sản thừa kế trước mặt người có thẩm quyền, trường hợp văn bản có 02 trang thì phải ký đầy đủ cả 02 trang.
– Cán bộ thực hiện công chứng/chứng thực cho văn bản từ chối nhận di sản.
Bước 3: Nhận văn bản công nhận từ chối nhận di sản thừa kế
Để tìm hiểu thêm các vấn đề liên quan đến đất đai. Mời bạn đọc tham khảo các bài viết khác Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Miễn Phí.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!
Trân trọng./.
