Quyền sử dụng đất là vấn đề phức tạp trong lĩnh vực pháp lý. Do đó, việc giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất cần được thực hiện đầy đủ, đúng luật để đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan. Trong bài viết này, Luật Duy Hưng sẽ giới thiệu bạn đọc nội dung “Tư vấn giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất“.
Căn cứ Khoản 24 Điều 3 Luật Đất đai năm 2013 quy định:
“Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai”.
Như vậy, tranh chấp quyền sử dụng đất là một dạng tranh chấp đất đai với bản chất là xác định ai có quyền sử dụng đất hợp pháp đối với thửa đất đang tranh chấp.
Trên thực tế, ta thường gặp các loại tranh chấp quyền sử dụng đất thường găp là:
– Tranh chấp về ranh giới quyền sử dụng đất;
– Tranh chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất trong các quan hệ ly hôn, thừa kế, hộ gia đình,….;
– Tranh chấp đòi lại đất cho mượn, lấn chiếm,…;
Thẩm quyền giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất
Căn cứ Điều 202, 203 Luật đất đai 2013, thẩm quyền giải quyết như sau:
– Đối với đối với tranh chấp QSDĐ không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc một trong các giấy tờ quy định tại Điều 100 Luật đất đai 2013 thì cơ quan có thẩm quyền giải quyết là: Toà án nhân dân hoặc yêu cầu Uỷ ban nhân dân giải quyết;
– Đối với trường hợp tranh chấp QSDĐ có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc một trong các giấy tờ tại Điều 100 Luật đất đai 2013 thì thẩm quyền giải quyết: Toà án nhân dân
Thẩm quyền của Ủy ban nhân dân
Không phải UBND nào cũng có thẩm quyền giải quyết toàn bộ các tranh chấp QSDĐ mà chỉ UBND nơi có đất có thẩm quyền giải quyết, cụ thể:
– UBND cấp huyện là cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đối với tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau;
– UBND cấp tỉnh là cơ quan có thẩm quyền giải quyết đối với tranh chấp mà một bên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài
Thẩm quyền của Tòa án
Thẩm quyền theo lãnh thổ
Nếu đương sự lựa chọn Tòa án là cơ quan có thẩm quyền giải quyết thì căn cứ quy định tại Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39 BLTTDS 2015, thẩm quyền giải quyết tranh chấp QSDĐ thông thường sẽ thuộc về Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có đất.
Thẩm quyền theo cấp
TAND cấp huyện nơi có đất giải quyếttranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau.
TAND cấp tỉnh nơi có đất giải quyết tranh chấp trong các trường hợp sau:
– Có đương sự ở nước ngoài hoặc cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.
– TAND cấp tỉnh tự mình lấy lên để giải quyết khi xét thấy cần thiết hoặc theo đề nghị của Tòa án nhân dân cấp huyện. Trong thực tiễn quá trình xét xử của ngành Tòa án, các vụ án thuộc thẩm quyền của TAND cấp huyện mà TAND cấp tỉnh lấy lên để giải quyết thường thuộc các trường hợp sau:
+/ Việc vận dụng chính sách, pháp luật có nhiều khó khăn và phức tạp;
+/ Vấn đề điều tra, thu thập chứng cứ có nhiều khó khăn hoặc phải giám định kỹ thuật phức tạp;
+/ Đương sự là cán bộ chủ chốt ở địa phương hay những người có uy tín trong tôn giáo mà xét thấy nếu xét xử ở tòa án nhân dân cấp huyện sẽ không có lợi về chính trị;
+/ Vụ việc có liên quan tới thẩm phán, phó chánh án, chánh án tòa án nhân dân cấp huyện;
– Trường hợp tranh chấp QSDĐ có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và một trong các bên tranh chấp có yêu cầu Huỷ GCNQSDĐ đã cấp.
Xem thêm: THẨM QUYỀN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI
Phương thức giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất
1. Hoà giải tranh chấp QSDĐ
Xem thêm: HOÀ GIẢI TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI
1.1. Tự hòa giải hoặc thông qua hòa giải ở cơ sở
Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở. Tuy nhiên, kết quả giải quyết không bắt buộc các bên phải thực hiện mà phụ thuộc vào sự thiện chí của các bên.
1.2. Hoà giải tranh chấp QSDĐ tại UBND cấp xã
Tranh chấp QSDĐ mà các bên tranh chấp không tự hòa giải được thì gửi đơn đến UBND cấp xã nơi có đất để hòa giải.
Theo đó, nếu các bên tranh chấp không hòa giải được nhưng muốn giải quyết tranh chấp thì phải gửi đơn đến UBND xã, phường, thị trấn nơi có đất để hòa giải; Hòa giải tại UBND xã là phương thức giải quyết bắt buộc đối với tranh chấp QSDĐ xác định ai là người có quyền sử dụng đất trước khi khởi kiện tại Toà án hoặc đề nghị giải quyết tranh chấp tại UBND có thẩm quyền nêu tại mục ‘thẩm quyền giải quyết’.
Cụ thể, quy trình thủ tục hoà giải tranh chấp tại UBND xã như sau:
Bước 1: Tiếp nhận và giải quyết đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp
– Thẩm tra, xác minh nội dung liên quan đến tranh chấp được trình bày trong đơn.
– Thành lập hội đồng hòa giải bao gồm: Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND là Chủ tịch Hội đồng; đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn; tổ trưởng tổ dân phố đối với khu vực đô thị; trưởng thôn, ấp đối với khu vực nông thôn; đại diện của một số hộ dân sinh sống lâu đời tại xã, phường, thị trấn biết rõ về nguồn gốc và quá trình sử dụng đối với thửa đất đó; cán bộ địa chính, cán bộ tư pháp xã, phường, thị trấn… (điểm b khoản 1 Điều 88 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP)
Thời hạn thực hiện: 45 ngày kể từ ngày nhận đơn. Quá thời hạn trên, người làm đơn có thể thực hiện khiếu nại tới UBND cấp huyện.
Bước 2: Tổ chức buổi hoà giải
Diễn biến của buổi hoà giải sẽ được ghi nhận trong biên bản hoà giải cùng ý kiến của các bên, biên bản được lập thành 03 bản, giao mỗi bên tranh chấp 01 bản, UBND giữ 01 bản.
Bước 3: Thực hiện kết quả sau hoà giải:
Kết quả buổi hoà giải tại UBND xã thuộc 01 trong hai trường hợp sau:
Trường hợp hoà giải thành:
– Hai bên giải quyết tranh chấp bằng cách tự thoả thuận, nội dung thoả thuận sẽ được ghi nhận tại biên bản hoà giải.
– Các bên có quyền thay đổi nội dung đã thoả thuận trong buổi hoà giải trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ký vào biên bản. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ tổ chức lại cuộc họp Hội đồng hòa giải để xem xét giải quyết đối với ý kiến bổ sung và phải lập biên bản hòa giải thành hoặc không thành.
– Trường hợp các bên hoà giải thành dẫn đến sự thay đổi hiện trạng về ranh giới sử dụng đất; chủ sử dụng đất thì UBND cấp xã gửi biên bản hòa giải thành đến Phòng Tài nguyên và Môi trường đối với trường hợp tranh chấp đất đai giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau; gửi đến Sở Tài nguyên và Môi trường đối với các trường hợp khác.
– Phòng Tài nguyên và Môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường trình UBND cùng cấp quyết định công nhận việc thay đổi ranh giới thửa đất và cấp mới Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
Trường hợp hoà giải không thành:
Các trường hợp hoà giải không thành bao gồm: một trong các bên không có mặt tại buổi hoà giải lần 1 và lần 2; các bên có mặt nhưng không thể thoả thuận được với nhau.
Lúc này, các bên sẽ lựa chọn hướng giải quyết dựa trên kết quả hoà giải không thành: yêu cầu UBND hoặc Toà án nhân dân có thẩm quyền giải quyết như đã phân tích ở mục trên.
Xem thêm: Mẫu đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND xã
2. Giải quyết tranh chấp QSDĐ tại Uỷ ban nhân dân
Như đã phân tích tại phần thẩm quyền 2.1 nêu trên, tùy thuộc vào trường hợp của mình mà các bên tranh chấp có thể lựa chọn UBND cấp có thẩm quyền để giải quyết tranh chấp QSDĐ, cụ thể các bước như sau:
Bước 1. Nộp hồ sơ yêu cầu giải quyết tranh chấp QSDĐ
Hồ sơ gồm có:
– Đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai.
– Bản sao giấy tờ nhân thân của các bên.
– Biên bản hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã.
– Các tài liệu chứng cứ, chứng minh có trong quá trình giải quyết tranh chấp như: Biên bản làm việc với các bên tranh chấp và người có liên quan (nếu có); Biên bản kiểm tra hiện trạng đất tranh chấp;…
Bước 2: Tiếp nhận và xử lý đơn yêu cầu
– Khi nhận hồ sơ chưa hợp lệ, chưa đầy đủ thì không quá 03 ngày làm việc, cơ quan tiếp nhận, xử lý hồ sơ phải thông báo cho người nộp hồ sơ và hướng dẫn bổ sung, hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định.
– Tổ chức hòa giải giữa các bên tranh chấp; Tổ chức cuộc họp các ban, ngành có liên quan để tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai.
– Thời hiệu giải quyết tranh chấp QSDĐ tại UBND không quá 30 ngày kể từ ngày đầy đủ hồ sơ; không quá 45 ngày đối với các xã miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Bước 3: Chủ tịch UBND ban hành quyết định giải quyết tranh chấp
– Chủ tịch UBND ban hành quyết định giải quyết. Trường hợp các bên hòa giải thành thì ban hành quyết định công nhận hòa giải thành.
Thông thường, giải quyết tranh chấp QSDĐ ít khi được thực hiện ở Ủy ban nhân dân mà trực tiếp tiến hành khởi kiện giải quyết tranh chấp tại Tòa án nhân dân nhiều hơn.
3. Khởi kiện tranh chấp QSDĐ tại Tòa án
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ, tài liệu chứng cứ khởi kiện
Hồ sơ bao gồm:
– Đơn khởi kiện;
– Biên bản hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất.
– Bản sao giấy tờ nhân thân của người khởi kiện, người bị kiện.
– Giấy tờ chứng minh tranh chấp: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (nếu có); tài liệu về quá trình sử dụng đất; Trích lục bản đồ, hồ sơ địa chính qua các thời kỳ liên quan đến diện tích đất tranh chấp; Biên lai, tài liệu chứng minh nghĩa vụ tài chính mà các bên đã thực hiện’ Các tài liệu làm chứng cứ, chứng minh có trong quá trình giải quyết tranh chấp.
Bước 2: Nộp hồ sơ và tạm ứng án phí
– Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ khởi kiện, người làm đơn có thể nộp hồ sơ bằng 2 cách: nộp trực tiếp tại Tòa án hoặc nộp thông qua đường bưu điện.
– Sau khi hồ sơ được Tòa án tiếp nhận, người khởi kiện sẽ nhận được thông báo nộp tạm ứng án phí và có nghĩa vụ nộp tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án dân sự.
Bước 3: Tham gia tố tụng tại Tòa án.
Sau khi thụ lý vụ án, tuỳ từng trường hợp Tòa án tiến hành các công việc sau: hòa giải, thẩm định tại chỗ, định giá tài sản, thu thập xác minh tài liệu, mở phiên toà,…
Tòa án sẽ là người có trách nhiệm xem xét hồ sơ giấy tờ, yêu cầu của bên khởi kiện có đúng quy định quyền về QSDĐ hay không để có phán quyết giải quyết tranh chấp.
Về án phí tranh chấp QSDĐ hiện nay, xem thêm chi tiết: ÁN PHÍ TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI
Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất tại Luật Duy Hưng
Tranh chấp quyền sử dụng đất là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về pháp luật, đặc biệt là trong bối cảnh luật đất đai đang thay đổi liên tục. Để giúp khách hàng giải quyết các tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất một cách nhanh chóng và hiệu quả, Luật Duy Hưng cung cấp dịch vụ tư vấn và đại diện cho khách hàng trong các vụ kiện liên quan đến đất đai
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm và am hiểu sâu sắc về lĩnh vực đất đai, Luật Duy Hưng cam kết cung cấp cho khách hàng những giải pháp pháp lý tối ưu nhất, giúp giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền sử dụng đất một cách nhanh chóng và hiệu quả.
Để tìm hiểu thêm về các vấn đề trong lĩnh vực đất đai, mời bạn đọc tham khảo Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
