Kết luận điều tra là gì? Vai trò bản kết luận điều tra trong quá trình tố tụng

Kết luận điều tra là gì?

Kết luận điều tra là văn bản tố tụng hình sự do Cơ quan điều tra ban hành sau khi kết thúc giai đoạn điều tra vụ án hình sự, nhằm tổng hợp, đánh giá chứng cứ và đề xuất hướng xử lý vụ án. Căn cứ khoản 1 Điều 232 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) khi kết thúc điều tra, Cơ quan điều tra phải ra bản kết luận điều tra.

Nội dung cần giải quyết tại “Kết luận điều tra”.

+/ Đối với trường hợp đề nghị “Truy tố“: Theo quy định tại Điều 233 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) trong trường hợp đề nghị truy tố thì bản kết luận điều tra ghi rõ diễn biến hành vi phạm tội; chứng cứ xác định hành vi phạm tội của bị can, thủ đoạn, động cơ, mục đích phạm tội, tính chất, mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra; việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, đặc điểm nhân thân của bị can; việc thu giữ, tạm giữ tài liệu, đồ vật và việc xử lý vật chứng; nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội và tình tiết khác có ý nghĩa đối với vụ án; lý do và căn cứ đề nghị truy tố; tội danh, điều, khoản, điểm của Bộ luật Hình sự được áp dụng; những ý kiến đề xuất giải quyết vụ án.

Nội dung Bản kết luận điều tra phải ghi rõ ngày, tháng, năm ra kết luận; họ tên, chức vụ và chữ ký của người ra kết luận.

+/ Đối với trường hợp “Đình chỉ điều tra”: Trong trường hợp đình chỉ điều tra thì bản kết luận điều tra ghi rõ diễn biến sự việc, quá trình điều tra, lý do và căn cứ đình chỉ điều tra.

Bản kết luận điều tra phải ghi rõ ngày, tháng, năm ra kết luận; họ tên, chức vụ và chữ ký của người ra kết luận.

Quyết định đình chỉ điều tra ghi rõ thời gian, địa điểm ra quyết định, lý do và căn cứ đình chỉ điều tra, việc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế, trả lại tài liệu, đồ vật đã tạm giữ (nếu có), việc xử lý vật chứng và các vấn đề khác có liên quan.

Vai trò của ” Bản kết luận điều tra”

Kết luận điều tra giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong tố tụng hình sự, là kết quả tổng hợp toàn bộ hoạt động điều tra và là cầu nối giữa giai đoạn điều tra và giai đoạn truy tố. Cụ thể:

– Xác định bản chất vụ án và hành vi phạm tội: Kết luận điều tra làm rõ diễn biến hành vi, đối tượng thực hiện, hậu quả xảy ra và mối quan hệ nhân quả, qua đó xác định hành vi có dấu hiệu tội phạm hay không, phạm vào tội danh nào theo quy định của Bộ luật Hình sự;

– Đánh giá và hệ thống hóa chứng cứ: Toàn bộ chứng cứ thu thập được trong quá trình điều tra được phân tích, đánh giá về tính hợp pháp, khách quan, liên quan và giá trị chứng minh, làm căn cứ cho việc giải quyết vụ án;

– Làm cơ sở để Viện kiểm sát quyết định truy tố: Trên cơ sở kết luận điều tra, Viện kiểm sát xem xét việc ban hành cáo trạng, quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung hoặc đình chỉ vụ án, bảo đảm việc truy cứu trách nhiệm hình sự đúng người, đúng tội, đúng pháp luật;

– Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tố tụng: Là căn cứ để bị can, người bào chữa thực hiện quyền khiếu nại, trình bày ý kiến, đề nghị bổ sung chứng cứ; đồng thời giúp người bị hại, đương sự dân sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.