Tai nạn thang máy rơi tự do tại các khu chung cư là một vấn đề nghiêm trọng, gây ra nhiều lo lắng về an toàn cho dân dân. Khi tai nạn xảy ra, câu hỏi lớn đặt ra là tai nạn do thang máy, ai chịu trách nhiệm ???.
Việc xác định trách nhiệm giữa cư dân, ban quản lý nhà, đơn vị bảo trì, và các bên liên quan là một vấn đề phức tạp và cần có phân tích kỹ thuật dựa trên quy định của pháp luật. Bài viết này sẽ phân tích các khía cạnh pháp lý cơ bản xoay quanh vấn đề tai nạn do thang máy rơi tự do trong chung cư, từ đó giúp làm rõ trách nhiệm pháp lý của các bên:
Tai nạn do thang máy, ai chịu trách nhiệm???
Căn cứ Điều 605 Bộ luật dân sự 2015 quy định về bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra như sau:
“Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác. Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường.”
Theo đó, các chủ thể sau có thể phải chịu trách nhiệm hoặc liên đới chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp sự cố rơi thang máy:
Chủ đầu tư chung cư
Chủ đầu tư là đơn vị cam kết trách nhiệm chính trong công việc thiết kế, lắp đặt và đảm bảo các kỹ thuật hệ thống trong hoạt động an toàn và tiêu chuẩn đúng đắn.
Căn cứ Điều 32 Thông tư 05/2024/TT-BXD, chủ đầu tư/chủ sở hữu nhà chung cư có trách nhiệm bảo trì nhà chung cư như sau:
“Điều 32. Bảo trì nhà chung cư
1. Hoạt động bảo trì phần sở hữu chung của nhà chung cư bao gồm việc kiểm tra, quan trắc, kiểm định chất lượng, sửa chữa nhỏ, sửa chữa định kỳ và sửa chữa lớn phần xây dựng nhà chung cư; kiểm tra, duy trì hệ thống an toàn phòng cháy, chữa cháy và các phần sở hữu chung khác của nhà chung cư; thay thế các linh kiện hoặc các thiết bị sử dụng chung của tòa nhà, cụm nhà chung cư và các việc bảo trì khác theo quy định của pháp luật về xây dựng.
2. Chủ sở hữu nhà chung cư có trách nhiệm bảo trì phần sở hữu riêng và đóng góp kinh phí để thực hiện bảo trì phần sở hữu chung của nhà chung cư theo quy định củaLuật Nhà ởvà Quy chế này.
Trường hợp có hư hỏng phần sở hữu riêng mà ảnh hưởng đến các chủ sở hữu khác thì chủ sở hữu có trách nhiệm sửa chữa các hư hỏng đó, nếu chủ sở hữu không thực hiện sửa chữa thì đơn vị quản lý vận hành hoặc người được giao quản lý nhà chung cư được tạm ngừng hoặc đề nghị đơn vị cung cấp dịch vụ tạm ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước sinh hoạt đối với phần sở hữu riêng này; trường hợp có hư hỏng phần sở hữu chung trong khu vực thuộc sở hữu riêng thì chủ sở hữu phần sở hữu riêng có trách nhiệm tạo điều kiện và hỗ trợ đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư, đơn vị thi công sửa chữa các hư hỏng này.
3. Việc bảo trì phần xây dựng nhà chung cư phải do đơn vị có năng lực theo quy định của pháp luật về xây dựng thực hiện; việc bảo trì các hệ thống thiết bị của nhà chung cư phải do đơn vị có năng lực tương ứng với công việc bảo trì thực hiện. Trường hợp đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư có năng lực bảo trì thì có thể thuê đơn vị này thực hiện bảo trì.
Như vậy, theo quy định trên, chủ đầu tư có trách nhiệm bảo đảm chất lượng xây dựng xây dựng, bao gồm cả hệ thống máy tính, trong suốt thời gian bảo trì. Trong trường hợp thang máy rơi tự do do lỗi kỹ thuật hoặc lỗi từ khâu thiết kế, gắn đặt ban đầu, chủ đầu tư sẽ phải chịu trách nhiệm.
Đơn vị quản lý lý vận hành chung cư
Sau khi bàn giao và hoàn thành bảo hành, ban quản lý hoặc đơn vị quản lý vận hành chung với tư cách được giao quản lý công trình xây dựng đồng thời được giao quản lý, sử dụng kinh phí bảo trì, bảo dưỡng mà chủ đầu tư và cư dân đã đóng góp mà để công trình xây dựng hư hỏng. Theo đó, họ có trách nhiệm đảm bảo rằng thang máy được kiểm tra, bảo trì định kỳ để tránh các cố ẩn.
Trong trường hợp xảy ra tai nạn do lỗi ban quản lý hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo trì, đơn vị này có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại căn cứ theo Điều 148 Luật Nhà ở 2023 về Trách nhiệm của Ban quản trị nhà chung cư.
Đơn vị Bảo trì thang máy
Đơn vị bảo trì thang máy là đơn vị thực hiện dịch vụ có nghĩa là thực hiện các công việc bảo trì, kiểm tra định kỳ và sửa chữa khi có yêu cầu từ ban quản lý chung. Nếu tai nạn xảy ra do lỗi của đơn bảo trì như không bảo trì đúng thời gian quy định, không kiểm tra kỹ năng càng mạnh hoặc bỏ qua các dấu hiệu hư hỏng, họ sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại.
Nhà sản xuất Hoặc Đơn vị cung cấp thang máy
Nhà sản xuất và đơn vị cung cấp thang máy có trách nhiệm đảm bảo rằng sản phẩm được sản xuất, lắp ráp và cung cấp đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật theo quy định của pháp luật. Đơn vị cung cấp phải bảo đảm sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn trước.
Trong một số trường hợp, tai nạn có thể xảy ra do lỗi của nhà sản xuất thang máy chung cư. Nếu thang máy bị lỗi kỹ thuật hoặc không đạt tiêu chuẩn về an toàn, dẫn đến sự cố rơi tự do, nhà sản xuất phải chịu trách nhiệm thiệt hại cho các nạn nhân.
Do cư dân chung cư
Trong một số vấn đề đặc biệt, nếu cư dân vi phạm các quy định sử dụng thang máy như sương quá tải hoặc cố tình gây hư hỏng thang máy, dẫn đến tai nạn, họ có thể phải chịu một trách nhiệm. Tuy nhiên, đây thường là những trường hợp hiếm gặp và trách nhiệm chính vẫn thuộc về các đơn vị quản lý, bảo trì và nhà sản xuất.
Trường hợp nào được loại trừ trách nhiệm bồi thường thiệt hại?
Theo khoản 2 Điều 584 Bộ luật dân sự 2015 quy định căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại như sau:
“2. Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.”
Trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự của chủ tài sản khi thiệt hại xảy ra cho nhà cửa, công trình xây dựng được hướng dẫn bởi khoản 2 Điều 2 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP như sau:
“2. Tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp hướng dẫn tại khoản 3 Điều này.a) Chủ sở hữu tài sản phải bồi thường thiệt hại do tài sản gây ra, trừ trường hợp người chiếm hữu tài sản đó phải chịu trách nhiệm bồi thường theo hướng dẫn tại điểm b khoản 2 Điều này.Chủ sở hữu tài sản được xác định tại thời điểm tài sản gây thiệt hại theo quy định của pháp luật. Trường hợp tài sản đang được giao dịch thì phải xác định thời điểm chuyển giao quyền sở hữu để xác định chủ sở hữu tài sản gây thiệt hại.b) Người chiếm hữu mà không phải là chủ sở hữu phải bồi thường thiệt hại nếu đang nắm giữ, chi phối trực tiếp hoặc gián tiếp tài sản như chủ thể có quyền đối với tài sản tại thời điểm gây thiệt hại.3. Người gây thiệt hại, chủ sở hữu tài sản, người chiếm hữu tài sản không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của người bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.a) Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.b) Lỗi hoàn toàn do người bị thiệt hại là toàn bộ thiệt hại xảy ra đều do lỗi của người bị thiệt hại, người gây thiệt hại không có lỗi.”
Do đó, các trường hợp được loại trừ trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra gồm có:
– Chủ sở hữu sẽ không phải bồi thường nếu trên tình hình thực tế, người chiếm hữu hoàn toàn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại;
– Người gây thiệt hại, chủ sở hữu tài sản, người chiếm hữu tài sản không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của người bị thiệt hại.
Như vậy, để trả lời cho câu hỏi “Tai nạn do thang máy, ai chịu trách nhiệm” cần phải xác định rõ nguyên nhân dẫn đến sự cố rơi thang máy; xác định chủ thể có trách nhiệm được giao quản lý, vận hành……thang máy tại thời điểm xảy ra sự cố thang máy, trách nhiệm, lỗi của những người có quyền lợi liên quan…..vv. Chỉ khi xác định được những nội dung này thì mới có đủ cơ sở, căn cứ để xác định, phân hóa trách nhiệm và nghĩa vụ bồi thường theo quy định của pháp luật.
Trên đây là bài viết về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do tai nạn thang máy ở chung cư. Để tham khảo thêm các vấn đề liên quan đến lĩnh vực dân sự, mời bạn xem Tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Luật Miễn Phí.- VPGD Hà Nội: Số 181-183, phố Nguyễn Cảnh Dị, KĐT Đại Kim - Định Công, phường Định Công, Tp.Hà Nội. (Xem đường đi)
- Chi nhánh Hà Nam: Tổ dân phố Thịnh Đại, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình (Xem đường đi)
- Hotline (Zalo) tư vấn: 0964653879 – Zalo: Luật Duy Hưng - Email: luatduyhung@gmail.com
- Mời Quý vị theo dõi Luật Duy Hưng tại đây:
- Cam kết cung cấp dịch vụ "Tận Tâm - Uy Tín - Hiệu Quả"
