Bảo lĩnh tại ngoại là gì?
Bảo lĩnh tại ngoại là một biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội và nhân thân của bị can, bị cáo, cơ quan tiến hành tố tụng như Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có thể quyết định cho phép bảo lĩnh.
Người nhận bảo lĩnh cần nộp đơn đề nghị đến cơ quan có thẩm quyền xem xét. Việc bảo lĩnh dựa trên uy tín cá nhân hoặc tổ chức, không phải nộp tiền. Như vậy, bảo lĩnh tại ngoại là biện pháp ngăn chặn khác thay thế tạm giam nhằm đảm bảo sự có mặt của bị can, bị cáo trong quá trình tố tụng.
Điều kiện được phép nhận bảo lĩnh tại ngoại
Theo khoản 2 Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, cá nhân hoặc tổ chức muốn bảo lĩnh cho bị can, bị cáo phải đáp ứng các điều kiện sau:
a) Đối với cá nhân:
– Phải có ít nhất 02 cá nhân cùng đứng ra bảo lĩnh;
– Người bảo lãnh từ đủ 18 tuổi trở lên;
– Có quan hệ thân thích với bị can, bị cáo;
– Có nhân thân tốt, tuân thủ pháp luật, thu nhập ổn định và có điều kiện quản lý người được bảo lĩnh;
– Phải làm giấy cam đoan bảo lãnh gửi cơ quan có thẩm quyền.
b) Đối với tổ chức:
– Bị can, bị cáo được bảo lãnh phải là người thuộc cơ quan hoặc tổ chức đó;
– Tổ chức nhận bảo lãnh phải làm giấy cam đoan có xác nhận của người đứng đầu cơ quan, tổ chức gửi tới cơ quan có thẩm quyền.
Nghĩa vụ đối với người được bảo lĩnh tại ngoại
Căn cứ khoản 3 Điều 121 bị can, bị cáo được bảo lãnh phải làm giấy cam đoan thực hiện các nghĩa vụ sau:
– Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan có thẩm quyền (trừ trường hợp có lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan);
– Không bỏ trốn hoặc tiếp tục phạm tội;
– Không mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối; không tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tẩu tán tài sản liên quan vụ án, hay đe dọa, khống chế, trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân của họ.
Nếu vi phạm các nghĩa vụ trên, bị can, bị cáo có thể bị tạm giam trở lại, còn người hoặc tổ chức bảo lãnh tùy mức độ vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc phạt tiền theo quy định.
Hồ sơ đề nghị xét phê chuẩn việc bảo lĩnh tại ngoại
Theo khoản 2 Điều 21 Thông tư liên tịch số 04/2018/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP, hồ sơ đề nghị xét phê chuẩn quyết định bảo lĩnh gồm:
– Văn bản đề nghị xét phê chuẩn và quyết định áp dụng biện pháp bảo lĩnh tại ngoại;
– Giấy cam đoan của cơ quan, tổ chức nhận bảo lãnh có xác nhận của người đứng đầu cơ quan, tổ chức (nếu là tổ chức nhận bảo lĩnh);
– Giấy cam đoan của cá nhân nhận bảo lĩnh có xác nhận của chính quyền địa phương nơi cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi làm việc, học tập (trường hợp cá nhân nhận bảo lĩnh – phải có ít nhất 02 người);
– Giấy cam đoan của bị can về việc thực hiện các nghĩa vụ theo khoản 3 Điều 121 BLTTHS (có mặt khi được triệu tập, không bỏ trốn, không phạm tội mới…);
– Chứng cứ, tài liệu liên quan đến hành vi phạm tội và nhân thân bị can để chứng minh rằng không cần thiết phải áp dụng biện pháp tạm giam.
Thời hạn và thủ tục phê chuẩn, hủy bỏ biện pháp bảo lĩnh tại ngoại theo quy định pháp luật
Để việc áp dụng biện pháp này được đúng pháp luật, quy trình phê chuẩn, hủy bỏ và gia hạn bảo lĩnh được quy định rất cụ thể như sau:
Thời hạn phê chuẩn quyết định áp dụng biện pháp bảo lĩnh
Trong thời hạn 03 ngày, kể từ ngày Cơ quan điều tra gửi hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp bảo lĩnh, Viện kiểm sát cùng cấp phải ra một trong các quyết định sau:
– Phê chuẩn quyết định bảo lĩnh;
– Không phê chuẩn nếu không đủ điều kiện áp dụng;
– Hoặc yêu cầu Cơ quan điều tra bổ sung chứng cứ, tài liệu để có căn cứ xem xét việc phê chuẩn.
Hủy bỏ biện pháp bảo lĩnh khi bị can vi phạm nghĩa vụ cam đoan
Khi có căn cứ xác định bị can vi phạm nghĩa vụ cam đoan theo khoản 3 Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự (ví dụ: bỏ trốn, phạm tội mới, không có mặt theo giấy triệu tập…), Cơ quan điều tra phải:
– Lập văn bản nêu rõ lý do vi phạm, kèm tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi vi phạm;
– Gửi đề nghị Viện kiểm sát hủy bỏ biện pháp bảo lĩnh;
– Đồng thời ra lệnh bắt bị can để tạm giam và có văn bản đề nghị Viện kiểm sát phê chuẩn lệnh tạm giam.
Thời hạn tạm giam trong trường hợp này không được vượt quá thời hạn điều tra vụ án.
Trường hợp Viện kiểm sát chủ động yêu cầu hủy bỏ biện pháp bảo lĩnh
Nếu Viện kiểm sát có căn cứ cho rằng bị can đã vi phạm nghĩa vụ cam đoan, Viện có thể ban hành văn bản yêu cầu Cơ quan điều tra tiến hành thủ tục hủy bỏ biện pháp bảo lĩnh và áp dụng biện pháp tạm giam theo quy định pháp luật.
Quy định này nhằm bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ và phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng.
Ý nghĩa pháp lý của quy định về bảo lĩnh
Quy định về bảo lĩnh trong Bộ luật Tố tụng hình sự có ý nghĩa pháp lý quan trọng, thể hiện tính nhân đạo và bảo đảm quyền con người trong hoạt động tố tụng. Biện pháp này giúp hạn chế việc áp dụng tạm giam không cần thiết, tạo điều kiện cho bị can, bị cáo được sinh hoạt, lao động bình thường nhưng vẫn bảo đảm họ chấp hành đúng yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng. Đồng thời, bảo lĩnh góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát giữa các cơ quan tố tụng, bảo đảm tính công bằng, minh bạch và nghiêm minh của pháp luật.
Trên đây là một số nội dung có liên quan đến quy định pháp luật về thủ tục bảo lĩnh, để tìm hiểu thêm các quy định khác có liên quan trong lĩnh vực hình sự, đề nghị Quý khách tham khảo các bài viết khác tại đây.
Hoặc liên hệ với Luật Duy Hưng bằng một trong các hình thức sau để được Tư Vấn Miễn Phí.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách hàng!
Trân trọng./.
